Religion and Society

RELIGION AND SOCIETY

                All these talks of ours regarding the theme “Desert” which arose because of the preceding gospel readings we dealt with at length for the Sundays and weekdays of Advent, lead us to a more important and practical conclusion concerning the vital relationship that exists between religion and  society.

                The importance that the desert, and all the other places in the world which may be equivalent to it, such as remote and isolated forests, mountain retreats, or lonely seashores, has played towards the growth and development of religion, including all religious thoughts, sentiments and experiences, among and in people of all races cannot be ignored.

                The relationship between the desert, which has served and provided many people a place to experience new religious ideas, and the society within which they move and exist and have their being, is the matter which we want to reflect seriously and deeply in order to concretize our homilies for all the Sunday and weekdays readings for Advent.

                Deserts have, for all times in the history of human civilization, served as favorable places of refuge for many people when their present social life, their social relationship with other people and their institutions, has become abnormal for them since they can no longer adjust or it is becoming impossible for them to adjust. Normal people life in society is getting hard for them; hence they escape to some deserted places to look for some peace and a quiet place for their souls.

                The desert, therefore, becomes a better environment for some discontented people, when life in society is adverse for normal individual growth. When society itself is hostile and uncivil to the individual, then he seeks to escape the inhostility and incivility of his society in order to pursue his life I the hostile environment of the desert.

                When one realizes that his society is supported by corrupt, defective and insincere individuals, and that both the internal and external forces for a change in society is impossible to apply for the renewal of society itself to take place, then one is forced to take refuge in some desert (or deserted places) to seek for a place to organize his perspective of life regarding his present and future prospects for the renewed and vigorous existence he so requires.

                The purpose then for going into the desert is very clear. It is to seek renewal both internal and external, a renewal which is both inside and outside of the individual. The inside change he seeks is brought about by some religious experience and ideas which he may have and is deeply sharpened when he is all alone by himself in the desert. Here he has all the time to visualize all his ideals in life, past, present and future, and to nurture without obstacle or disturbance his religious sentiments until he arrives at a very clear synthesis of his beliefs, which is the purpose of his present sojourn in the desert.

                The second change which he also seeks in his defective society is only possible when one is able to arrive very successfully at the first change, that is, the internal renewal, or interior change. Let us remember that all this escaping thing was brought about because of the individual’s deep discontent with his society, which has so affected his normal existence and which he wants to change now. Once he is clear about what change he wants to carry out and implement in his society, through and interior religious enlightenment, then he automatically receives the force, or interior conviction, and the arm of reason to address his problems. He is now therefore ready to leave the desert and to go back to his society, which he left temporarily in order to assess his strength, to start his actual battle for the renewed relationship with other people and their institutions. All these have happened because of the desert.

                What then, is the direct relationship between religion and society?

                Besides what we have said above that the desert has provided a person discontented with society a situs to nurture his religious convictions and beliefs which will serve as an immediate preparation for him to launch his battle to renew and change society itself. Whether his method of change will be a violent or non-violent one will depend upon many factors at his disposal or upon what form suits his situation best. But when we talk about a religious renewal, it can always involve a more or less peaceful means if the religious reformer is faithful to the heavenly source of his religious reform and not upon the erratic ways of his earthly temperament.

                We shall now show how the religion and his beliefs and convictions of the religious reformer has a direct bearing upon his society so as to capture its civility and its civilized ways.

                From facts of modern history and human sociology, we know that religion has had a role to play in society. The relationship between religion and society can be shown as one which is an inverse and not a direct proportion. According to this proportion, when one element is seen to be on the upgrowth while the other element is on the downgrowth. Applying this to the proportionate relationship between religion and society, we say that when society is on the upgrowth, religion tends to go downwards, and vice versa.

                In order to have a precise picture of this point, let us show it through a mental diagram. In our minds, let us picture the letter “X”. This figure has two ciphers, one from above at the right going down to the bottom to the left, and the other, from the bottom at the right side going up to the apex on the left side. These two ciphers crisscross at the center in the middle part.

                This letter “X” figure, with its two ciphers already described above, will show the indirect or inversely proportional role that religion and society plays in human history. The first cipher of the figure “X” which originates from the upper portion from the right side going down to the bottom of the left side, will be used to represent society. The second cipher of the figure “X”, which originates from the bottom part of the right side going up to the apex of the opposite side, will be used to represent religion, or the role religion plays in society.

By way of interpretation, therefore, of this graph, we show that from the start of human history, society started from a point which is at an apex, while religion started from a nadir point. In the course of human history up to our present times, the representative year of which is the year 2000 C.E., we show this relationship through our graph to be that of society occupying the nadir point at the bottom, while religion is at the apex point in the opposite side. At some point in history, this two lines have crossed each other, meaning that religion and society had been at par with each other and that religion was on the same level as that of society.

Applying this to a more important point which is the renewal that an individual reformer works for society or for a religion, a more important point for us since we are talking about the theme “Desert”, we say that when one experiences a religious renewal which has the force to push religion to its next stage in its development upward, necessarily this new force in religion can trigger a corresponding downward movement in society, until both of them achieve a progressive movement opposite each other and attain an equilibrium until such a time that another renewal or upheaval, either in line with religion or in line of society, happens or is done.

Given this important demonstration of the role which renewal movements play in the role of forming religion and society and the conclusive theory that religion has an important role in the formation and advancement of society and vice versa, we can appreciate very much the fact that deserts and deserted places also have a dominant role to play in this scheme. Let it be said here, for the sake of those who object to this assertion by maintaining a different view from ours who say that renewal can be worked also within the society or religious institutions itself without necessarily escaping and seeking refuge in a desert, then we have this to say to them: as far as our available data from research is concerned, we can demonstrate and show that many religious reformers in other and in our own time started their work of reform and renewal, which had an important impact in the renewal and reform of their societies, in some deserts, and deserted places such as mountain retreats, remote villages and lonely beaches, which are places that are very much a distance away from the society or religion which they seek to renew or reform.

                We cannot go to some details about this now, in order to show that our assertion or theory is conclusive enough because of lack of time or limited space. But, in some other times or occasions, we can do this. We are just mentioning this here now because we want to end this present theme of ours for this season of Advent, by telling you that the place which John the Baptist and Jesus Christ chose to preach and show themselves, which is the wilderness and the desert, are very much in consonance with their work and mission as religious and social reformers. There is no doubt that in the Bible there is direct relationship that exists between our theme “desert” and the work of renewal or reform of both religion and society.

Konklusyon:

An disyerto - sarong lugar na dispaborable laban sa tawo na normal huli ta mainit, mapungaw asin garo mayong kabuhay-buhay na yaon na pwedeng pakinabangan nin mga tawo. Kun kaya, an disyerto parating dinudulagan nin tawo.

Alagad, sa Bibliya, an disyetro sarong espesyal na lugar para sa Dios tanganing diyan darahon niya an mga tawo na saiyang gusting tukdoan dapit sa pagtubod asin pagtiwala sa saiya. Diyan sa disyerto niya man ipinapaabot an saiyang mga mahalagang mensahe para sa kaligtasan nin tawo. Dios an minabugtak nin mga tawo sa disyerto.

Sa disyerto enot na nakanumpong an Dios nin pagtubod ki Abraham. Sa disyerto, diyan man pinatindog nin Dios an saiyang pinaka-enot na iglesia, o asembleya, o kolonya kan mga akin in Dios. Sa disyerto, inamdam ni Juan Bautiosta an sarong dalan para sa pagdatong kan Mesias asin paratubos na si Jesukristo na iyo an nagpatindog liwat kan iglesiang nakatumba sa paagi kan pagtubod kan saiyang dose disipulong nasa pamamayo ni San Pedro. Sa disyerto asin mga apartadong lugar ipanhulit kan mga apostol an tunay na iglesia nin Dios asi pinormar an mga enot na kristyano. Sa disyerto, an Sta. Iglesiang Ina nyato aatamanon sa mga huring aldaw.

An disyertong sinasabi sa Bibliya iyo an sarong lugar na pinapailihan kan mga tawong gusting makanumpong asin gusting mag-adal dapit sa tunay na pagtubod sa Dios. Disyerto an paboritong pagtiripunan kan mga tawong gusting magbago kan sadiri asin kan sosyedad.

An disyertong iyan saindo nang nasumpungan kan kamo manimbagan na itataya nindo an saindong buhay para sa pagbabago kan satong Inang Sta. Iglesias a paagi kan saindong pagtiripon sa mga harong-harong, asin mga lugar na puwera asin mga gilid-gilid tanganing makapadagos nin pag-adal dapit kan mensahe nin kaligtasan na iyo sana an makakabago kan saindong sadiring personal na pagkabuhay. An saindong presenteng pagtiripon iyo an magbutong asin pagbugtak nin Dios sa saindo diyan sa disyerto na parating dinudulagan asin isinisikwal nin mga tawo. An mismong Dios iyo an nagpanungod asin nagboot na kamo makamate kan eskperyensya nin sarong disyerto sa buhay nindo, na kamo makanood kan dalan nin pagtubod, sa paagi kan mga renewal movements na nangyayari ngonia diyan sa laog kan Iglesiang satong nagimatan nin huli ta an Dios komitido na baguhon niya an saiyang Sta. Iglesia. Kamo an inapod nin Dios na makamate nin disyerto sa saindong buhay tanganing makanood kamo na magpakumbaba sa pagtubod nin huli sa sabi ni Papa Juan XXIII kan binuksan niya an konsilyong mabago sa Sta. Iglesia kan 1959, an Konsilyo Vaticano II, na “an pagbabago kan Sta. Iglesia mangayari sana sa paagi kan mga dukha.”

Sa trabahong ini nin Dios na baguhon an saiyang presenteng Iglesia, importante an pagbabago nindong enot kan saindong sadiring pagkabuhay asin pagkatawo. Kaya, sabi sa evangelio ngonian, si San Juan Bautista iyo an “sarong tingog na nagkukurahaw sa disyerto, andama nindo an dalan para sa Kagurangnan…magbakle na kamo kan saindong pagkabuhay tanganing mapatawad nin Dios an saindong mga kasalan”.

Kaya ngani, minahagad man ako saindo nin pagintyende sa parte nindo kun ako masakit na minataram sa saindo nin mga bagay na seguro ngonian pa sana nin do nadadangog asin lubos na nasasabotan. Kun ako masakit sa saindo, iyan nin huli sa pagmalasakit ko sa saindo. Boot ko na kamo an enot na magbago bago magtrabaho kamo para sa pagbabago kan ibang tawo asin kan Sta. Iglesia. Aram ko na kamo nagkakapot nin mga grupo nin tawo asin nagoorganisar asiin nagpopormar nin mga grupong pagbabago. Alagad kun dai kamo mismo an enot na magbago asin an saindong mga dating uroataman na mga bisyo iyo an mahiling kan mga tawong duro-dara pa nindo sagkod ngonian diyan sa saindong pagkatawo, seguro ko na pagpipintasan kamo kan mga tawo kun kamo talikod sa saindo asin masarabi “An tawong ini nagtutukdo samo dapit sa Dios, na gusto kami nin Dios na magbago sa samong mga sala asin maraot n agawe asin paguugali, alagad an tawong ini na nagtutukdo samo dai kaya nin Dios na baguhon diyan sa saiyang sadiring mga bisyo”. Bako dawn a dakulang pag-olog-olog ini sa saindo asin kamo an apektadong gayo kan siring na mga abkong magayon na tataramon kan iba?

Kun ako nagsasambit nin mga sala asin maraot na paguugali, an sakong intension bakong paghusgaran ta kamo kundi tanganing ipamidbid sa saindo an tama sosog sa tataramon nin Dios na satuyang tinutukar asin inaadalan sa evangelio. Kaya, dai man logod nindo ikakulog sa boot kun medyo magabat asin masakit sa pagdangog an mga tataramon na saindong nadadangog hale sako nin huli ta iyan igwa nin katuyuhan na ikapaabot sana sa saindo an puro asin dalisay na tataramon nin Dios o an mensahe nin kaligtasan na mayong halo nin kaputikan o panloloko o panbebentahe sa kapwa.

An gabos na ini igwa nin katuyuhan na magbago sa saindo enot sag abos tanganing pag-nagtrabaho naman kamo para sa pagbabago kan saindong kapwa-tawo, mayong pintas na aakoon an saindo man na mga tataramon nin huli ta iyan gikan sa sarong puro asin dalisay na burabod.

Kasubago palan, nadangog man nyato an saro na naghiras na bako sanang bastante man kita magpara-prayer-meeting sana asin dai kita maggibo nin kontribusiyon para sa karahayan kan satuyang sosyedad. An mga tataramon na idto tibaad masabotan kan iba na dai na kaipuhan na mag-atendir nin mga prayer meeting asin bastante na sana na magtrabaho para sa ikakakontribuir para sa sosyedad.

An sakuyang opinsyon dapit digdi iyo na gibuhon nyato an tamang balance sa duwang ini asin dai nyato pag-aliwalasan an arin man sa duwang ini. Ipaghalimbawa nyato sa sarong gawe nyato na magpainom nin sarong basong tubig sa kapwa. Naghohona kita an may marhay na gibo diyan sa sato kun kita minatangro nin sarong basong tubig na ipapainom sa kapwa kun siya napapaha. Totoo na an gaweng iyan marahay. Alagad, kun an tubig na ilinaog mo diyan sa baso hale sa sarong maating bubon, totoo ngani na nakapainom ka nin kapwa, alagad kun an ipinainom mong tubig sarong hilo asin nakaraot sa saimong kapwa, kun siring, embes na sarong marhay  na gibo an pagtao nin sarong basong tubig, nakaperwisyo asin nakadanyar sa pa logod nin huli ta an tubig na yaon sa laog kan saimong baso maati.

Arog kaini an panalmingan kan relasyon kan prayer meeting asin an kontribusyon na ginigibo nyato para sa sosyedad o sa ibang tawo. An prayer meeting iyo an burabod nin malinig asin purong tubig kun saen ika nagsasakdo na iyo mong ipinapainom sa iba kun ika nagtatrabaho para sa sosyedad. Igwa ka man ngani nin dakulang kontribusyon sa sosyedad, alagad an saimong burabod na pinagkukuahan kan saimong kinokontribuir hale sa saimong sadiri man sanang mgakaisipan asin mga ideya, iyan pwedeng magin sarong bubon na estangkadong tubig, asin bakong hale sa bubon na may tubig na buhay na iyo an tataramon nin Dios. Kaya, kun gusto mong makaseguro baa b ipinapainom mo sa iba sarong tubig na buhay, kun siring mag-adal ka muna kan mga tataramon nin Dios sa paagi kan prayer meeting. Saka ka na magluwas asin mag-isip na magtabang sa sosyedad asin seguro na an pagtabang mong iyan hale sa puro asin dalisay na pagtabang sosog sa Dios asin bakong hale sa saimong sadiring mga interes personal asin kagustuhan.

An talagang pinakadireksyon kan satuyang mga pag-adal sa Bibliya asin prayer meeting iyo na ngapit makapag-kontribuwir kita kan satuyang sadiri para sa pagbabago kan Sta. Iglesia enot sag abos asin an ikaduwa, kan satuyang sosyedad humana. An prayer meeting nagaandam kan satuyang sadiri para sa pinaorog na trabahong ini. Kun baga, antes na nagbutwa si Jesukristo na iyo an totoong nagpatindog liwat kan Sta. Iglesia, naenot muna an pag-andam na ginibo ni Juan Bautista sa mga tawo.

An trabahong ini kan pagbabago kan Sta. Iglesia iyo an sarong dakulang trabaho nin Dios ngonian na itinatangro niya saindo bilang mga katabang o kasangkapan. An tinatangro sa saindo nin Dios iyo an sarong gaweng pagka-heroe na pwede nindong tayaan kan saindong bilog na pagkabuhay digdi sa daga, tanganing ngapit sa ikaduwang buhay makamtan asin itao sa saindo nin Dios an daing katapusan na buhay.

Sa ngonian pa sana, pinupunan  na nindo an pagka-heroe kan itinaya nindo an saindong buhay para sa trabaho nin pagbabago, enot kan saiindong sadiri sosog sa pangangapodan kan tataramon nin Dios na “tanosa nindo an dalan para sa Kagurangnan, an mga bikong dalan tanoson, an mga bako-bako saramahon, an mga bulod patagon, an mga kababan pantayon”, na an mga ini nagpapahayagkan pagkakarhay kan satong mga maraot na pag-uugali na bakong sa kristyano.

Ikaduwa , an saindong pagtiripon sa mga harong-harong tanganing maghanap kamo kan mga buhay na tanda nin pagtubod na dai na nahihiling sa mga institusyon nin relihiyon nin huli ta sinda may pagtubod na. Nin huli ta kamo naghahanap pa sana nin tunay na pagtubod kaya kamo nasa luwas kan disyerto tanganing mag-adal kun paano an pagtubod asin lubos na pagtiwala asin pagsunod sa tataramon nin Dios. Bako dawn a ini saro nang heroismo sa parte nindo na nagpapakasakit asin nagmamate na kamo nin mga pagtios asin ikumbenyensya kan disyerto alang-alang kan saindong pagsunod sa Dios.

Magpadagos man logod kamong magsarig asin pusog sa saindong pagtubod na an saindong desisyon na magpadagos sa dalan nin pagbabago kan saindong sadiring buhay asin kan Inang Sta. Iglesiang namomotan asin padangat nin Dios.

Kasubago, isinabi man sa sharing na an mga ginigibo nyato dapat na may supervision kan mga opisyal kan simbahan. Para sako, an tataramon na ini bakong tama. Balikan nyato sa isip ta an disyerto. Sa disyerto daw igwa nin mga lehe, reglamento asin mga ordinansa? Bako daw na an mga ini aplikable sana sa mga lugar nin mga tawo? Sa disyerto an lehe na nageepekto iyo an lehe nin Dios asin bako kan mga tawo. Kun mapasakop kita sa mga opisyal kan simbahan, kun siring an mga lehe kan mga tawong ini iyo an ipapasunod asin bakong an sa Dios.

An dahelan kun tano ta binubutong asin dinadara kita nin Dios sa disyerto iyo na tanganing dai kita maribaraw kan mga lehe na gibo nin tawo sana asin bakong sa Dios. Boot nin Dios na kun nasa disyerto kita an mga pagboot asin lehe sana Nya iyo an pagsusundon ta. Kaya nganin dinara kita nin Dios sa disyerto nin huli ta hale n akita sa pagpasakop sa mga lehe kan mga hade o mga lider political na nagkakapot kan relihiyon asin ini nagin nang natural na relihiyon nin huli ta ini pinatindog asin pinuproteksyonan kan opisyal na paganong gobyerno.

Kun siring, bakong tama na magpasubaybay pa kita sa mga lider kan natural na relihiyon, kun gusto nyatong maotob an plano nin Dios para sa pagbabago kan saiyang Sta. Iglesia na enot na pinatindog sa disyerto. (Ipaliwanag man an kaibahan kan Iglesia Instutusyonal asin an Iglesia Karismatika.)

An Kulto

“GIRUMDOMA AN KASUNDOAN NA GINIBO KO SAINDO,

ASIN DAI KAMO DAPAT MAGSAMBA SA MGA DIOS NA DAYUHAN” (2 Hde. 17:38)

A.      Ano an kulto?

An tataramon na kulto, sa literal na kahulugan, iyo an “respeto, onor, venerasyon”.

Ini hale sa tataramon na Latin “cultio, -ionis”, asin kastila, culto, na may parehon kahulugan na “veneracion”.

Kaya, an pag-onra asin pag-venerar ki Brihen Maria, na usong gayo sa mga Romano Katoliko, inaapod ninda sa sarong opisyal na dokumentong may titulo, “Marialis Cultus.”

Alagad an mahiwas na kahulugan, an kulto” hinihiling bilang sarong sistema nin paniniwala na suhay sa paniniwala asin pagsambang opisyal kan kadaklan o mayoridad na katawohan.

Digdi sa mahiwas na definisyon o paghiling na inidapit sa kulto, nagtutubod kita na an paniniwalang kristyano iyo na saro man ining kulto, asin lalo na an paniniwalang Romano Katolisismo na saro man na kulto sa laog kan paniniwalang kristyanismo, huli sa rason na an predominanteng paniniwala asin pagsamba kan mayoridad nin 7 Bilyones na presenting populasyon kan kinaban nabibilang sa paganism (= 2/3 o 66.6% kan populasyon kan kinaban), mantang an paniniwalang kristyano iyo an kabilang sa natatadang 1/3 o 33.3% kan presenting populasyon. Sobra sa kabanga (60%) kan mga Kristyano iyo an kabilang sa relihiyon (=sekta) Romano Katolisismo.

Kun siring, minaluwas na sa paghiling kan mayoridad na populasyon kan kinaban, na may paniniwalang paganismo, an kristyanismo, kabilang an mga saradit na sektang pangrelihiyon na Romano Katolisismo, Ortodoks asin Protestante, anas gabos mga kulto, kun tutubudon nyato an mahiwas na defiisyon na ini. Kun maraot na magkaigwa nin kulto, siring sa opinion nin kadaklan na mga miyembro kan establisidong dektang pangrelihyon, minaluwas na maraot man an magin kristyano, o magin sarong romano katoliko, protestante o ortodoks, nin huli ta sa mata kan mga pagano anas gabos ini mga kulto.

Uya an lohika kan argumentong ini:

An gabos na suhay sa paniniwala kan mayoridad, kulto.

An kristyanismo suhay sa paniniwala kan mayoridad.

Kaya, an kristyanismo, kulto.

B.      Tamang Atitud sa kulto?

Ano an dapat na magin tamang atitud mapapadapit sa pagbale o sa pagkaigwa nin kulto?

1.      Kun mabali ka, o kaya, kun makabali ka sa srong kulto, ano an duwa o nagkapipirang bagay an dapat hanapon mo o tandaan tanganing maaraman asin makaseguro ka na an kultong nababalihan mo iyo an bakong sarong maraot na kulto?

An duwang kriterya o  palatandaa dapit sa sarong marhay na kulto:

1.1.  Dapit sa basehan kan mga doktrinang pinaniniwalaan sa laog kan kulto -

An sarong marhay na kulto dapat igwa nin sarong marhay na basehan kan mga doktrinang pinaniniwalaan, na itinutukdo asin sinusunod sa laog kan kulto.

             An pinakamarhay na basehan kan sarong relihiyosong pagtubod sa Dios iyo an mismong tataramon nin Dios, na totoo asin masasarigan nin tawo (Sal. 12:6-8; 18:30,; 19:7; Tal. 30:5; Dt. 32:4; 2 Sam. 22:31) asin bako an mga tataramon nin tawo, o an mga doktrinang gibo asin hale sa mga tawo sana (Is. 29:3; Mt. 15:8-9; Col. 2:22-23).

            An basehan na iyan dapat na nakasurat, arog kan tataramon nin Dios na nakasurat sa Bibliya (2 Hde. 17:17; 1 Cor. 4:6;  1 Tes. 4:2; 2 Tes. 2:15) na dapat “basahon, dangogon, asin sabooton” (Apo. 1:3).

            Tanganing magdanay na pirmeng dalisay asin puro an tataramon nin Dios asin an mga doktrinang nakasurat diyan sa Bibliya, an Bibliya dai kaipuhan asin dai dapat na interpretaron o pialiwanag sa paagi nin tawo, nin huli ta an gabos na nakasurat diyan igwa nan in dating haman na paliwanag asin interpretasyon na makukua sa laog mismo kan Bibliya (2 Cor. 1:13), asin dai kaipuhan na magkua nin paliwanag o interpretasyon sa luwas kan Bibliya o hale sa kun saen na gilid-gilid sana.

            Malinaw an pagboot ni Jesukristo dapit sa paggamit kan tataramon in Dios na nakasurat sa Bibliya: “Mas paladin idtong nagdadangog kan tataramon nin Dios asin nagkukuyog kaiyan” (Lk. 11:28). Kaya, mahalaga sa sarong paratubod sa Dios iyo an pagdangog asin pagkuyog kan gabos na nakasurat, asin bako an paghanap o pagdangog sa mga paliwanag o interpretasyon, asin an pagsaboot kaiyan.

            Delikado an sarong kulto na an mga paniniwala o doktrina mayong malinaw na asehan na nakasurat, na arog kan BIbliya. Peligroso man an kulto, na an nakasurat na basehan kaipuhan na interpretaron asin ipaliwanag pa nin saro katawo, na an paliwanag o interpretasyon kinukua niya sa luwas kan nakasurat, sa ibang libro, o sa paliwanag nin ibang tawo. Kun arog kaini an nangyayari sa saindong kulto, an ultonbg iyan sarong maraot na kulto asin dapat mong likayan asin isikwal.

1.2. Dapit sa kuwarta -

An gabos na grupo, asosasyon o organisasyon nin mga tawo pirmeng igwang imbuweltong kuwarta nin huli ta an grupong iyan kaipuhan na gumastos o igwa nin mga gastosan.

            Alagad, kun an kuwarta o fundo kan grupo, asosyon o organisasyon nakarehistro sa ngaran nin sasaro katawo sana, ma iyo an lider kan grupo, asin bako sa ngaran kan grupo asin mga miyembro kan grupo (halimbawa, an “corporatio sole”), an kultong iyan delikado o peligroso para sa mga miyembro. Huli ta, kun an pundo o kuwarta kan grupo nakakaptan nin saro sana katawo asin an nakakaaram sana iyo iyo an pinakalider, may dakulang peligro na an lider sana an puwedeng magboot kun saen idadagos o gagastuson           an fundo asin ta an mga miyembro dai aram kun saen iyan gagastuson. An mga miyembro iyo an nagpapara-kontribusyon, alagad an lider iyo sana an nagpapara-gastos. An katapusan kan kultong iyan iyo na an lider iyo an nagpapara-yaman, alagad an mga miyembro iyo an nagpapara-pobre sa daing untok na kakukuntribusyon, arog kan sinasabi ni Pofeta Jeremias kaidto (Jr. 5:26-31). Kun siring, an kultong arog kaiyan sarong maraot na kulto na dapat likayan asin isikwal.

2.      Kun tibaad nakaiba o nakabali ka sa sarong marhay na kulto (na may masarig asin malinaw na basehan kan mga doktrinang pinaniniwalaan asin malinig asin toltol an pag-adminsitrar kan mga fundo), dapat dai kamo matakot na nakabali kamo sa sarong sadit na grupo nakadidikit an mga miytembro. An predominanteng konsepto kan kadaklan na tawo, nan in huli ta sadit an grupo asin kadidikit an miyembro, an grupong iyan dai inuuyonan kan Dios asin sala an pagbali sa grupong iyan nin huli ta suhay sa kadaklan.

Dai nangangahulugan na nin huli ta an kadaklan asin mayoridad kan mga tawo nasa sarong paniniwala, magin opisyal man iyan o dai, iyo iyan an inuuyonan kan Dios o an paniniwalang iyan kan mayoriada iyo an tama.

Giromdomon ta an kadakul na pruwebang makukua sa banal na Kasuratan na angsasabi na dai inuuyonan nin Dios an  mayoridad na iyo sana an pirmeng tama.

An sabi nin Dios, “Kun ibinugtak ni Yahweh an saiyang puso saindo asin pinili niya kamo, iyan nangyari bakong nin huli ta saro kamong dakulaon na nasyon; kamo iyo an pinakasadit sag abos na mga nasyon” (Dt. 7:7).

Mismong si Jesukristo minatubod sa kapangyarihan kan mga sadit: inapod niya an saiyang mga disipulo bilang sarong “sadit na aripunpon” (Lk. 12:32), an pinakadakula sa kahadean nin langit (Mt. 18:1-4), dapit sa mga saradit na kaakian (Mt. 19:13-14), an dapit sa duwang dalan, an mahiwas asin an hayakpit na dalan (Mt. 7:13-14), an pangangataman nin Dios kan panahon ni Profeta Isaias asin Eliseo (Lk. 4:25-27), asin an kadaklan na tawong nagkururahaw na ipagadan si Jesus (Mt. 27:20-26).

Kaya, dapit sa pagsasa-dios, haleon nyato an salang paniniwala na an mga nasa mayoridad o kadaklan sana an pirmeng inuuyonan nin Dios asin nasa tamang paniniwala, asin an sadit o kadidikit (menoredad) iyo an sala asin an maraot.

C.      Konklusyon.

Kun pirme kamonh puinapatakot dapit sa pag-uyon o sa pagkakaigwang kulto, uya an dapat tang giromdomon:

Kun igwa nin maraot (HDLP) asin marhay (LDLP) na kolesterol, igwa man nin maraot asin marhay na kulto, depende sa marhay na basehan asin pagpadalagan kan mga pundo na igwa sa laog nin sarong kulto.

Obligasyon nin mga tawo na magbali asin mag-ayon sa sarong marhay na kulto asin iskwal asin ebitaran an sarong maraot n akulto, para sa ikararahay asin katoninohgan kan sosyedad.

Nin huli ta an gabos na pagsamba sa Dios na suhay sa kadaklan inaapod na kulto, kun siring dai kita mahandal, matakot o mamundo kun apodon kita kan ga tawo bilang sarong kulto. Alagad an pruweba na kita nasa marhay asin tamang kulto, na dai nagdadara o nagdudulot nin peligro asin perwisyo sa kadaklan, yaon sa sato. Dai kita nin deretsong magkumbertir sa kadaklan o sa siisay pa man a tawo na mag-ayon sa satong paniniwala o akoon an satong mga doktrinan pinaniniwalaan. Alagad igwa kita nin obligasyon na magin sarong liwanag sa tahaw nin entering katawohan (=Lumen Gentium), tanganing an karahayan nin Dios sainda sainda man na mahiling asin midbidon sa saindag buhay, anuman na klase nin pamumuhay o paniniwalang yaon sainda.

Mayo na sinda nin arak - Bautismo nin Kagurangnan

Homiliya para sa Kapiyestahan kan Pagbautismo sa Kagurangnan

(para sa mga miyembro kan ME Bible Study Group)

Seryeng hale sa “Mga Paghorop-horop asin Katukdoan sa Disyerto”

Base sa Jn. 2:1-12

“Mayo na sinda nin arak” - (Jn. 2:3)

An estorya kan kasal sa Cana iyo an saro sa mga estorya nin pagkasal na yaon sa Bibliya. An saro pang estorya iyo idtong makukua sa Tobit 7-10.

An estoryang piyestang pangkasal sa Cana nagdadara sato nin sarong mahalagang katurkdoan o doktrinia ni Jesukristo dapit sa kristyanong pag-inaragoman mantang idiniepikto kaini an sarong mahalagang regalo ni jesukristo para sa mag-agom na bagong kasal sa paagi nin pakikilabot niya sa saindang mga problema.

Ano daw an kahulugan kan primerong milagrong ginibo ni Jesus sa kapinunan kan saiyang misyon para duman sa bagong kinasal sa Cana asin para man sa satuya ngonian na panahon?

An relasyon nin mag-agom puwedeng masilag digdi sa duwang simbolong ini kan tubig asin arak sa paagi kan ginibong milagro ni Jesukristo kan ginibo niyang arak an tubig.

An sabi sa evangeliong binasa iyo na “Mayo na sinda nin arak” (Jn. 2:3). Para sa sarong okasyon nin pagkasal, an pagkawara o pagkaubos nin arak sa tahaw nin kapiyestahan, ini sarong trahedya o distroso, nin huli ta an tanda nin sarong marhay na piyesta iyo an mayong patod na kaogmahan asin kagaya-gayahan nin mga bisita na ipinapahiling sa abundang pagbulos kan managom na arak para sa kagduenyo asin sa gabos na bisita.

An Punsyon Pangkasal sa Kahadean nin Dios

                An kahadean nin Dios ibinabaing ni Jesukristo sa sarong dakulang punsyon nin kasal (Hil. Tal. 9:1-6; Mt. 22:1-14; Lk. 14:16-24).

                An sabi ni Jesukristo: “Sinasabi ko saindo, magpoon ngonian dai na ako mainom ni arak sagkod sa aldaw na mag-inom ako kaiba nindo nin bagong arak sa kahadean nin sakong Ama” (Mt. 26:29).

Ining punsyon sa kasal saro man ining klase nin piyesta. An piyesta bakong kumpleto asin dai puwedeng apodon na piyesta kun mayo nin arak. Kaya sinabi man ni Jesus na “Sinasabi ko saindo na dakul an madatong hale s subangan asin sa sulnupan tanganing magtukaw sa kahadean nin langit kaiba ni Abraham asin ni Isaaak asin ni Jacob s sarong kapiyestahan” (Mt. 8:11).

Sa pagdatong kan panahon, mangyayari an sarong dakulang piyestang pangkasal sa langit, kun saen magkakaigwa nin dakulang kaogmahan asin kagaya-gayahan: “Mag-orogma asin maggaya-gaya kita asin magtao nin kaomawan sa Dios, nin huli ta iyo ini an panahon para sa kasal kan Kordero. Handan a an saiyang nobya, asin siya nakagubing nin makintab na lining puti, huli ta an saiyang lining trahe nahaman hale sa mga marhay na gibo kan mga santo” (Apo. 19:7-8; Hil. Man an Apo. 21:2).

An Interbensyon ni Maria asin ni Jesus sa Cana

                An kaogmahan asin kagaya-gayahan na ini na dapat mamatean kan gabos na bisita sa sarong punsyon o piyestang pangkasal isinisimbolisar sa libreng pagbulos kan managom na arak nin huli ta an kasal saro man na klase nin piyesta, asin ta an piyesta bakong kumpleto kun mayo nin masiram na arak. An sarong punsyon nin kasal na maubosan nin arak, ini sarong trahdeya para sa kagduwenyo asin sa mga bisita. An boot sabihon kan pangyayaring ini kan pagkaubos kan arak iyo an katapusan kan gabos na kaogmahan asin kan mismong piyesta, asin ta an mga bisita mapuruling bitin an kaogmahan.

                Digdi nyato masasabotan  an pagkasibot ni Maria, an ina ni Jesus, na makatabang sa pagremedyo tolos kan arog kaining sitwasyon. Aram ni Maria an dakulang kasusupgan na inaabot kan kagduwenyo asin kan nobyo.  Dara nin dakulang pagmalasakit sa boot asin aram niya an kakayahan ni Jesus sa mga arog kaining problema, nagsabi si Maria sa saiyang akin a, “Mayo na sinda nin arak” (Jn. 2:3).

                An pagdulok na ini ni Maria ki Jesus tanganing magsabi na mayo na sinda nin arak, ini sarong pagpahayag ni Maria kan saiyang ebalwasyon kan sitwasyon tanganing kun igwang naiisip na solusyon si Jesukristo, iyan magibo niya na. Dai man sinusunsunan ni Maria si Jesus na magmilagro o kaya maghagad saiya nin pabor o biyaya, siring kan pag-interpretar kan iba dapit sa pagdulok na ini ni Maria ki Jesukristo tanganing sabihan siya na mayo na sinda nin arak.

                Para sa ibang mga tawong ini, si Maria daa makusog asin epektibong intersesor para ki Jesus, nin huli ta kada hagad o pangangayo-ngayo daa ni Maria dinadangog ni Jesukristo na arog kan nangyari duman sa kasal sa Cana. Mala ta binansagan pa ngani ninda si Maria bilang tulay o tagapag-ultanan (mediatrix) daa ninda pasiring ki Jesukristo.

Kun baga, si Maria iyo an sarong tulay nin huli ta si Jesus iyo sana an tunay na tulay (mediator) nin tawo pasiring sa Dios (1 Tim. 2:5; Heb. 8:6; 9:15; 12:24; 1 Jn. 2:1). Kun si Maria saro man na tulay (mediatrix), asin si Jesukristo tulay man (mediator) asin si Maria iyo an tulay pasiring ki Jesus na saro man na tulay, kun siring ining sasarong totoong tulay tinulayan man. An resulta kaini iyo, enot, na puwedeng an tulay na ibinugtak nin Dios mismo pasiring sa tawo tibaad putol o naputol na dai nakaabot sa tawo. O kaya, an ikaduwang implikasyon iyo na an primerong tulay puwedeng raot, kaya kaipuhan an ikaduwang tulay.

                Kun arog kaini an kamugtakan kan satuyang tulay pasiring sa Dios, sosog sa iniisip kan mga tawong ini na nag-aapod ki Maria bilang tagapag-ultanan ninda pasiring ki Jesukristo, puwedeng maabala kita sa satuyang pagbiyahe pasiring sa Dios.

                Sa insienteng ini duman sa kasal sa Cana, mayo man hinagad o ipinakemaherak na pabor o grasya si Maria ki Jesukristo tanganing ta siya bilang tagapag-ultanan nyatosa Kagurangnan, asin ta dai man kaipuhan ni Jesukristo, sa totoo lang, nin saro pang tagapag-ultanan o nin saro pang parahagad para satuya.

                Sa pangyayaring ini sa Cana, dai man talaga naghagad si Mariaki Jesus na magmilagro kan paggibo kan arak sa tubig, sa dahelan na si Maria asin si Jesukristo, kaiba an iba pang mga bagong recruit na disipulo ni Jesus, gabos mga bisita man sana duman. Si Maria bako man kadugo o may relasyon sa mga kinasal, na puwede siyang makilabot asin makimaherak para sa saindang problema. Kaya, bakong tama para sa sato na mag-isip na naghagad si Maria ki Jesus nin sarong pabor para sa mga bagong kasal na mag-agom, huli ta dai man iyan puwedeng gibuhon ni Maria.

                Kaya ngani, kan magdulok si Maria ki Jesus tanganing magsabi na mayo nan in arak, naintiyendihan asin iginalang ni Jesus an dakulang pagmalasakit ni Maria para sa mga kagsibot. Inaako man ni Jesus na kaipuhan niyang tabangan na masolusyonan tolos an problemang ini. Alagad, sindang duwa dai nagkauyon dapit sap unto-de-vista kun siisay an dapat tabangan. Dapat dawn a tabangan an mga bagong kasal na mag-agom, o an mga tawong bisita?

An duwang punto-de-vistang magkaiba ni Jesus asin Maria

                An problema kan pagkaubos kan arak duman sa kasal sa Cana iyo an problema kan gabos na tawo duman naturalmente. Maski ngani seguro dai pa aram kan mga bisita na mayo nan in arak, alagad apektado man sinda. Alagad, an punto-de-vista  kun siisay an mga tawo duman na dapat na tabangan huli kaining problema, sa parte ni Jesukristo, an gusto niyang tabangan iyo an bagong kasal na mag-agom.

                Kaya, kan magdulok saiyan an saiyang ina tanganing magsabi na, “Mayo na sinda nin arak” (Jn. 2:3), an sabi ni Jesukristo sa saiya iyto na “Babae, tano ta ako an sinasabihan mo kaiyan? Dai pa uminabot an sakuyang oras” (Jn. 2:4).

                Sa kiisay na oras o panahon an dai na nag-aabot? Sa Dios dawn a oras an dai pa mina-abot? O, an oras daw ni Jesukristo? O, an oras dawn i ibang tawo?

                Siyempre, masabi kita na an oras ni Jesukristo an dai pa minaabot. Alagad, arin na oras ni Jesukristo an dai pa minaabot?

                An boot ipaintiyende sa sato ni Jesukristo sa paagi kan mga tataramon niyang ini iyo na dai pa oras na maginterbenir o makilabot sa mga problema kan bagong kasal na mag-agom na ini. An pangyayaring ini, na maubosan nin arak an saindang  kasibotan, ini primero pa sana nindang problemasa buhay ninda bilang mag-agom. Kadakul pang ibang problema, saradit o darakula man, an maarabot sa mag-agom na ini. Seguro, kun igwa na sinda nin mga darakulang problema o krisis sa saindang buhay, saka na sinda makakagiromdom sa Dios sa paghagad nin tabang o interbensyon. Kaya ngonian na an problema ninda iyo an pagkaubos kan arak pa man sana, seguro dai ninda namamateng apektado sinda. Sa paghona ninda seguro, iyo an problema ini kan saindang mga magurang na iyo an kaglalaki sa kasal na ini. Seguro nagiisip an mag-agom na ini na marhay man nganing ubos na an arak tanganing magpuruli nan in amay an mga bisita tanganing makapoon na an saindang “honeymoon”.

                An oras na hinahalat ni Jesukristo na mag-abot iyo an oras na an mismong mag-agom na ini na bagong kasal pa sana iyo an magdulok saiya, tanganing maghagad nin tabang o interbensyon ni Jesukristo sa ngaran nin pagtubod asin pagtiwala sa saiya bilang Mesias asin Dios. Kun umabot an oras na iyan, saka pa sana si Jeukristo mahiro tanganing maggibo kan milagro na maggibo nin arak hale sa tubig.

                Kun siring mahalaga an oras na pinaghahalat ni Jesukristo na mag-abot. Aktuwalmente, an oras na iyan na magpahiling kan tanda nin pagtubod ki Jesukristo an mag-agom na ini, iyo an oras kan pagdatong kan pagkahiling kan mag-agom na ini kan kaligtasan asin kan kamurawayan mismo nin Dios (Jn. 7:6, 30; 8:20; 12:23). Kun umabot na an oras na ini digdi sa mag-agom na bagong kasal, saka pa sana si Jesukristo mapamidbid duman sa mga tawong bisita sa kasal na siya iyo an Kadonngan asin an tataramon ni Dios na nagsa-laman, asin may kapangyarihan siya na magmilagro tanganing patotoohan niya sa paagi nin mga tanda na siya totoo asin tunay na profeta nin Dios.

                Iyo kutanan ini an gusting paluwason ni Jesus,  kan siya nagsabi: ‘Babae, tano ta ako an sinasabihan mo kaiyan. Dai pa uminabot an sakuyang oras.’ An boot sabihon kaini iyo na, dai pa oras ni Jesukristo na makilabot o maginterbenir sa problema o krisis kan mag-agom na ini, nin huli ta mayo pang nahihiling na tanda nin pagtubod hale sa mag-agom na ini na sinda mismo an makimaherak, mamibi asin magdulok ki Jesukristo tanganing magpatabang sa saindang presenteng problema, kaya dai pa man oras ni Jesukristo na magpahiling sa sainda kan milagro, o tanda, nin kaligtasan na hale mismo sa Dios. Seguro, para sa mag-agom na ini, an oras na madulok sinda sa Dios tanganing magpatabang iyo an panahon na gipiot na gipit na sinda huli kan mga problema o krisis sa buhay ninda bilang mag-agom. O, seguro kun madali na sinda magsuruhay, o magadan an saindang pamilya, saka na lang sinda mahagad nin kaligtasan nin Dios, kun umabot pa man nanggad an oras na iyan.

                Alagad, kun tano ta naginibo ni Jesukristo an pagmilagro kan tubig na nagin arak iyo na isina-alang-alang niya an mga tataramon na isinabi kan saiyang inang si Maria duman sa mga ayudante na “Gibuha sana nindo an ipapagibo niya saindo” (Jn. 2:5).

                An punto-de-vista kan saiyang inang si Maria na dapat saklolohan ni Jesukristo iyo mismo an okasyon asin an mga tawong yaon gabos duman na dai maputol an kaogmahan. Para ki Maria, kun an mismong mag-agom na iyo an mtga bida kan okasyon habong magpahiling nin tanda nin pagtubod, dangan maghagad nin tabang para sa promerong problema ninda bilang bagong  mag-agom, an bagay na iyan dapat nang ipagpasyensya ni Jesukristo nin huli ta, seguro an mga ini mga hoben pa, alagad dapat na isalbar ni Jesukristo an kamugtakan kan mga bisitang yaon duman asin an kasusupgan kan mga kagduwenyo. An okasyon na saindang inaatendiran nagkakaigwa nin problema sa presente, asin gusto ni Maria na magkaigwa nin kaibahan an dalagan kan buhay nin mga tawo kun yaon presente si Jesukristo. Iyo ini an presentasyon ni Maria kan magdulok siya ki Jesukristo tanganing magsabi na mayo na sinda nin arak.

                Sa ngaran kan mga tawong bisita, kaiba an mga bagong disipulo, asin sa ngaran kan okasyon na saidang pinagtitiripunan an gusto niyang isalbar, si Maria iyo an nagpipresentar sa saiyang aking si Jesukristo kan tanda nin pagtubod na hinahanap  kaini tanganing mag-abot na an saiyang oras nin paggibo kan mga tandang ngangalasan o milagro na hale sa Dios. An tanda nin pagtubod na ini ni Maria sa saiyang aki iyo an kahandaan niya na magpasakop sag abos na kagustuhan, kabotan asin desisyon ni Jesukristo. Huli kan pagtubod na ini, nagsabi siya sag abos ona ayudanteng yaon duman na nagsiserbi sa kasal na “Gibohan sana nindo an gabos na isabi niya sa saindo” (Jn. 2:5).

                An pagtubod ki Jesukristo na gustong itao ni Maria, na bako sanang siya an dapat na magpahiling kundi an gabos man na mga tawong yaon duman sa kasal sa Cana, kaiba na man kita diyan, alagad siya an primerong tawong nagpahiling kan arog kaining  klase nin pagtubod, bako bilang ina ni Jesukristo kundi bilang sarong marhay na disipulo kan Kristo, na dapat handa na magsunod asin magpasakop sa gabos na oras sa kagustuhan asin desisyon kan saiyang Maestro. Iyan an klase kan pagtubod ni Maria, na sarong magayon na panalmingan para sa gabos na boot magin disipulo kan saiyang aking si Jesukristo, asin bako an klase nin pagtubod na ginigibo nyatong diktador o parahagad nin mga pabor si Maria ki Jesukristo huli ta ginibo nyato si Maria bilang medyador, o tulay, o tagapag-ultanan, nyato pasiring sa sasaro sanang totoong tulay o tagapag-ultanan nin tawo sa Dios, na mayong iba kundi si jesukristo na akin i Maria sa laman. Dapat na handa an gabos na midbidon si Jesukristo bilang an tataramon asin Mesias nin Dios.

An kahulugan kan tubig na nagin arak

                Kaya, kan pagbotan ni Jesukristo an mga ayudante na panuon nin tubig an anom na tapayan na yaon duman, asin pagkatapos ginibo na niya nin arak an tubig sa laog kana nom na tapayan, dangan pinagbotan niya an mga ayudante na magdara kan sinakdong arak duman sa mayordomo, an gabos na pangyayaring ini ginibo ni Jesukristo, bako sanang ipahiling niya an paggalang sa sentimyento nin pagmalasakit  kan saiyang ina, kundi bilang regalo man para sa bagong kasal na mag-agom na kaipuhan asin angay na pagamiawon na sag abos na oras na kaipuhan ninda an tabang, yaon si Jesukristo na mag-iinterbenir asin pwdeng masarigan kan saindang problema.

                An interbensyon o pakikilabot ni Jesukristo sa buhay mag-agom idinidepikto niya digdi sa evangelio bilang sarong kapangyarihan nin paggibo kan tubig na magin arak. An an boot sabihon kan tubig asin arak na ini?

                Kan manamitan kan mayordomo an arak na ginibo ni Jesukrito hale sa tubig, an mayordomo nagsabi na “Sa kadaklan na tawo, parating ini-enot na iserbi an pinakamanagom na arak, dangan kun burat na an mga bisita, saka na ilinuluwas an pinakabaratng klase nin arak, alagad ika, baliktad, ipinahuri mo an pinakamanagom sag abos na arak sagkod ngonian” (Jn. 2:10). An sinasabihan kainin kan mayordomo iyo mismo an nobyo na dai nag-aaram-aram na igwa na palan sindang problema kasubago, asin an problemang ini sinilusyonan nan i Jesukristo maski dai siya nin pagtubod asin dai pa niya bisto kun siisay si Jesukristo, nin huli ta saro man sana siyang bisitang ordinaryo.

                Ano daw an gustong  sabihon nin Jesukristo digdi sa nobyong ini, asin sa saiyang nobya na bagong ikasal sa saiya, kun tano ta ginibo niyang managom na arak an sarong matabang asin daing kuwentang tubig? Ano an mahalagang katukdoan kan evangelio na yaon sa likod kaining milagro ni Kristo duman sa kasal sa Cana,  na may dakulang mensahe para sag abos na mag-aragom na kristyano?

                An mahalagang katukdoan, patin an magayon na mensahe, na puwedeng mapurot kan gabos na kristyanong mag-aragom iyo an mapapadapit sa saindang danay asin managom na relasyon o pag-iribahan bilang mag-agom.

                Kadaklan na mag-aragom na bago pa sanang kasalon, parating minapoon kan saindang pag-iribahan na garo siring sa sarong mamahalon na arak, na managom, maisog asin malinig sa namit asin parong. An boot sabihon kaini iyo na sa marhay sana nindang boot, ideya, kaisipan, plano, o disposisyon asin kusog, na mayong ibang tawo o Dios na sinasarigan o iniimbuwelto, sinda nakakapagpadagos na pirmeng magkadayupot asin nagkakaminootan sa lambang saro, asin kun may pagkukulang o pagkakaksala an siisay man sa sainda, sinda madalion na maka-intyende, magpasyensiya, asin magpatawad. An espiritung ini nin pagkaminootan na yaon sa sainda sa pagpoon kan saindang pagkainagoman iyo an arak na sinasabi ni Jesukristo digdi sa evangelio.

                Alagad, mantang naglilipas an panahon pagkatapos kan kasal, ano an nangyayari sa arak na ini? An dating managom, mahal asin pusog na pagiribanhan nagigin nang matabang, malabnaw asin baratong garo tubig.

                Kaidto , kan bago pa sana sindang kasalon, an mag-agom na ini garo dai magkapuruknitan, mahahamis an pag-arapodan asin maggalang sa mga kamatean asin ideya kan lambang  saro. Alagad ngonian,  nakalihis sana an anom na bulan, o sangtaon, o limang taon, o smapulong taon, dai na haros sinda nagtitirinuhan, o nagoorolay man lamang. Kun mag-orolay pa man, ini sa paging anggot, o sirilyakan, o hirinanakitan, na parating nagpupuruli sa iriwal, asin dai na naman pagtirinuhan. Mantang naghahaloy na arog kainin an pirmeng sitwasyon kan mag-agom, mas lalong naghahararom an lugad nin maribok na relasyon. An arog kaining mga gawe-gawe asin pag-uugali sa laog kan harong nagigin buwisit sa pagorobanhan, kaya patin kabuhayan kan pamilya apektado. Kun apektado an pangunguwarta kan pamilya, nagigin depisil an pagmantenir asin pagsustenir kan mga panganagipo kan pamilya. Dangan an relasyon nagigin konsumisyon, sagkod na magtapos ini sa separasyon.

                Sa arog kaining pangayayari na nagpoon na magayon an pagiribanhan kan mag-agom na siring sa mahal, managom asin maisog na arak, na minasimbolisar kan dayupot, liputok asin malinig na relasyon kan mag-agom sa mga primerong taon, alagad ngonian, nagin nang sarong malabnaw, barato asin matabang na tubig, na minasimbolisar kan matabang, malipot asin inaburidong relasyon sa p[resente, ano daw an mga nagin pagkukulang, kapabayaan o pagkakasalang naginibo kan lambang saro tanganing mahulog an siring na relasyon hale sa pagigin arak sa pagpoon, alagad ngonian tubig na? Bako daw iyo ini an sinabi kan mayordomo na “sa kadaklan na mga tawo, inienot munang iluwas an pinakamanagom na arak, dangan na sana ilinuluwas an baratong arak kun burat na an mga bisita”?

                An nangyari sa mag-agom na ini, na nagpoon sa arak dangan natapos sa pagigin tubig an pagiribanhan, iyo an tuyong inulang o pinasipara o initsa-puwera ninda si Jesukristo sa saindang buhay. Dati, sa pagpoon, kumbensido asin segurado an pagtitiwala asin pagsarig ninda sa saindang mag sadiring plano, ideya, kakayahan asin kusog tanganing magsustenir kan saindang pagiribanhan. Alagad, sa pag-agi kan mga panahon, kadakul na mga sorpresang uminarabot sa saindang buhay na dai sinda handang  mag-atubang na sa sadiri sana ninda.  Pagkatapos na magsarig asin magtiwala sinda sa mga pangako asin mga sumpa na ginibo ninda sa lambing saro, na maigot na malingkod asin mapagadan sinda sa lambing saro, alagad ngonian nakapaggamiaw na sinda sa reyalidad na mayong nangyari duman sag abos na mga pangakong binutsan kan promerong aldaw nin saindang pag-iribanhan. Ngonian, muklat na sinda na kaipuhan ninda an ibang tataramon, na bakong tataramon kan sadiri kundi an Tataramon nin Dios na dai nagbabago, dai nagpuputik asin dai nagtatalikod sa gaboso na sinumpaan asin pinangakoan, asin an Tataramon na iyan iyo si Jesukristo.

                Iyo iyan an punto kun tano ta si Jesukristo nag-interbenir o nakilabot man giraray sa problema kan bagong kasal ma mag-agom duman sa Cana, maski ngani naghahalat si Jesukristo kan tanda nin pagtubod na dapat maggikan sa sainda. Gusto ni Jesukristo na ipahiling sa mag-agom na ini na igwa siyang kakayahan na isalbar an saindang relasyon sa paagi kan paggibo nin arak hale sa tubig, na nagsisimbolisar kan dating malipot asin barato nang relasyon pasiring sa pagigin mainit asin mahal na pagiribanhan giraray.

An bagong arak ni Jesukristo

                Paano nakikilabot si Jesukristo sa buhay kan mga mag-aragom, kun saen nahihiling nyatong ginigibo niyang managom an arak an saindang pag-iribanhan o relasyon na nagigin tubig?

                Kun an mag-agom makanood na magtubod asin magsunod ki Jesukristo, na magin niyang mga disipulo bilang mga kristyanong totoo asin tunay na paraotob kan saiyang mga katukdoan, kun siring an mag-agom na iyan mabubuhay sosog sa espiritu ni Cristo.  An espiritung ini iyo an inaapod sa evangelio bilang “arak”, asin an kabaliktaran kan espiritung ini iyo an “tubig”, na minarepresentar kan espiritu nin kinaban.

                An kalidad na sa-arak na sinasabing nagpapatibay, nagpapanagom asin nagpapamahal sa arin man na relasyon nin magkasi-tawo, puwedeng sa laog kan pamilya o sa sosyedad, iyo ining kalidad nin sakripisyo, sosog sa pormulang itinukdo sato sa evangelio na, “An buhay iyo an suma total kan pagkamoot asin sakripsiyo”. An pormulang ini puwedeng ipaliwanag sa saro pang paagi, na iyo an Lehe Universal kan Pagkamoot (Universal Law of Love), na nagsasabi na “An sarong linalang (magin tawo, hayop, tinanom, minarela, o purong espiritu, aspba.) nabubuhay para magadan tanganing an iba mabuhay”.

                Pagkatapus na magtalikod an pinaka-enot na tawong linalang sa leheng unibersal na ini nin Dios, an primerong tawo naman na enot na nakaotob kan leheng ini nin pagkamoot iyo si Jesukristo. Inotob niya ini kan isakripisyo niya an saiyang sadiri duman sa itaas kan kahoy nin krus tanganing, huli kan pagdolot niya kan saiyang sadiring buhay sa pag-ako nin kagadanan, an katawohan mabalukat sa kapangyarihan ni Satanas na iyong nag-oripon sa tawo sa halawig na panahon huli sa pagkatakot sa kagadanan, tanganing an tawo magpoon na mabuhay liwat sosog sa kapangyarihan nin pagkamoot asin pagkaherak nin Dios diyan sa espiritu ni Cristong nabuhay-liwat asin  nagbangon sa pagka-gadan.

                An bagong arak na sinasabi ni Jesukristo na saiyang iinumon duman sa kahadean nin Ama iyo ining resureksyon kan saiyang bago asin mamurawayon na hawak, na iyo an Sta. Iglesia, an inaapod na Corpore Mistiko niya (1 Co. 12:27-28; Ef. 2:16; 4:12, 15-16), na iyo man sana kitang mga kristyanong binautismohna diyan sa pagtubod ni Jesukristo. An restorasyon o resureksyon kan tawo sa bagong hawak ni Kristong nabuhay-liwat sa mga gadan asin nanggana laban sa kapangyraihan nin kagadanan asin kasalan, iyo iyan an sarong bago asin masiram na “arak” na iinumon ni Kristo duman sa kahadean kan Ama sa langit. Kun siring, an “arak” na ini bakong sarong literal      na arak, kundi an sarong bagong katukdoan na nagdadara nin sarong bagong kaisipan na yaon sa sarong bagong tawong si Jesukristo.

An espiritu ni Kristo sa laog kan pamilya

                Kun siring, sa mga kristyanong mag-aragom sana na nakamate na sa saindang personal na pagkabuhay kan pagbabagong dara kan kapangyarihan kan pagkabuhay-liwat ni Jesukristong dai nagsayumang mag-ako nin sakripisyo asin kagadanan, alang-alang sa dakulang pagkamoot sa Ama sa langit, iyo an nagkakaigwang kalidad na sa-arak an saindang relasyon asin pag-iribanhan sa laog nin sarong krisytyanong pamilya. Kun paano si Kristo nagmalasakit para sa entering kapakanan kan saiyang esposa, nay o an Sta. Iglesia (Ef. 5:21-23),   arog man kaiyan an pagkamoot asin sakripisyo na hinahagad ni Kristo para sag abos na kristyanong mag-aragom.

                Kaya, an pirmeng tinatawan nin sarong dakulang konsiderasyon nin mag-aragom sa laog kan saindang sadiring pamilya iyo ining mga pagsasakripisyong ginigibo kan lambing sarong miyembro, magin saradit o darakulang sakripsiyo, para sa ikararahay, ikatitibay, ikauuswag asin ikapapatalubo kan pag-iribanhan nin lambing saro.

                An lambang miyembro kan pamilya, magpoon sa ama, na iyo an payo kan pamilya, sagkod sa ina, patin an gabos na aki, dapat makanood kan espiritu nin sakripisyo asin pagtios o kasakitan, asin bako sanang puro kaogmahan an hinahanap, tanganing magin kumpleto asin lubos an saindang buhay. Lalong-lalo na an mga kaakian, dapat makanamit asin matood sa kasakitan tanganing makanood na maggamit kan saindang isip, mamuklat sa tama asin positibong atitud dapit sa pagsasakripisyo, tanganing dai magparasarig sa mga kakayahan, abilidad asin kusog kan saindang mga magurang o ibang tawo. An tamang halaga na yaon sa pagtios asin sakripisyo iyo an kontribusyon na itinatao kaini tanganing magin pusog asin matibay an pag-iribanhan kan mga miyembro kan pamilya.

An bagong arak sa bagong anit

                Bilang ultimong punto, igwa si Jesukristo nin saro pang kasabihan na igwa nin koneksyon sa temang ini nin “arak” asin “pagsasakripisyo” na, “Asin mayo nin siisay man na minabugtak nin bagong arak sa lumang anit; huli ta kun gibuhon niya iyan, an bagong arak iyo an mabusi kana nit dangan maburulos an arak asin an anit masasayang. Dai; an bagong arak iyo an para sa bagong anit. Asin mayong tawong tood nang mag-inom kan lumang arak an magugusto kan bago. Masabi siya, “Mas marhay an luma.” (Lk. 5:37-39).

                An kasabihan na ini ni Jesukristo nangangahulugan na an “bagong arak” na itinatao ni Jesukristo dai inaapresyar kaidtong mga burat sa lumang arak kan Katugunan.

                An pinapatamaan kan kasabihan na ini iyo an mga Judiyong kakontra-pelo ni Jesukristo na gusto niyang butungon asin kumbensiron sa saindang natural na pagkarelihiyoso. An mga Judiyong ini naghohona na lumang arak an saindang iinomon, kaya nasiraman sinda sa saindang relihiyon o pagsa-Dios. An boot sabihon kan “Lumang Arak” iyo an mga orihinal na Katugunan asin katukdoan ni Moises na itinao nin Dios sa profeta asin lehislador na ini duman sa Bukid nin Sinai. Alagad, dai aram kan kadaklan na mga Judiyo kan panahon ni Jesukristo na haloy nang nawara asin natunaw an mga orihinal na mga katukdoan nin Moises, dangan naribayan na ini nin sarong bagong padis na katukdoan na mga interpretasyon nin mga tawo n asana (mga katukdoan nin mga abogado, doctor asin eskriba kan Katugonan) na harayo asin iba nang marhay duman sa orihinal na katukdoan ni Moises (Hilo. An Mt. 15:1-9; 23:1-36; Lk. 11:37-54). An pagkaribay kan orihinal naTugon nin Dios kan mga reglamento nin mga tawo sana, iyo an sinasabi nyatong pagsalakay kan natural n arelihiyon sa dating sobrenatural na relihiyon na hale mismo sa Dios. Asin nangyari an pagsalakay na ini kan natural na relihiyon sa saindang pagtubod kan pinatindog kan mga Judiyo an relihiyon Judaismo sa pagboot kan Hadeng Ciro kan Persia pagkatapos na pabalikon sinda hale sa pagka-distierro. Sagkod sa panahon ni Jesukristo, an sinusunod na relihiyon kan gabos na Judio iyo ining Judaismo, na saro nang sekta kan orihinal na relihiyon na pinatindog ni Abraham, ni Moises asin kan mga profeta sa disyerto, kun saen inorganisar ninda an primerong iglesia nin Dios. Kaya, sa paghona kan mga Judiyong inabtan ni Jesukristo kan panahon niya, iyo na an mga katukdoan ni Jesukristo iyo an bago asin an mga katukdoan na tinutubod asin sinusunod ninda iyo an luma, mantang para ki Jesukristo an mga katukdoan niya iyo an luma nin huli ta iyo ini an mga orihinal na katukdoan sa langtad asin ta an mga katukdoan kan mga Judiyo iyo an bago nin huli ta iyo ini an mga bagong imbento kan saindang mga abogado asin mga eskriba.

                Yaon digdi an kadepesilan sa sikolohiya kan kadaklan na mga tawo, na ta miling ngonian pa sana ninda nadadangog an paliwanag dapit sa sarong bagay, naghohona na sinda tolos na ini iyo an sarong bagong katukdoan o doktrina para sa sainda. An paghona ninda, an dati na nindang naaraman iyo an luma, asin, kun siring iyo na an masiram nin huli ta tinodan na ninda. Dai na sinda miona-imbestigar o minasiyasat kun baga arin an mas bago asin an mas luma, nin huli ta habo na nindang gastaron an saindang isip tangaing mag-isip kun arin an tama asin kun arin an sala, basta an masiram para sainda iyo an tinodan asin nagimatan nin huli ta iyo iyan an sinusuinod kan kadaklan o kan gabos na tawo. Para sainda, an tinodan asin nagimatan iyo an luma, kaya iyan an masiram. “An sabi ninda, ‘Mas marhay na luma’” (Lk. 5:39).

                Alagad an para ki Jesus, an mga katukdoan na tinodan asin nagimatan kan mga Judiyo iyo an bago, nin huli ta an mga ini iyo an bagong mga imbento kan saindang mga maestro kan Tugon, an mga abogado, doctor asin mga eskriba (Jer. 8:8-9). Para saiya, igwa nin mas luma asin mas masiram pa kisa sa sinasabi indang luma asin masiram na bago man sana palan, na iyo an mga orihinal mna mga lehe asin ordinansang hale sa Dios mismo na itinao kaidto ki Moises sa disyerto. Ini an dai aram kan mga tawo kaidtong panahon ni Jesukristo. Sa paghona ninda, an luma iyo idtong dating naaaraman asin parating nadadangog na pa-oro-otrong itinuktukdo sa sainda sa mga tradisyon asin mga librong binabasa, danagn an mga bago naman iyo idtong nadadangog pa sana ninda ki Jesukristo. Huli kan paghonan ini, dai ninda inaapresyar an mga katukdoan ni Jesukristo nin huli ta bago para sa pagdangog ninda, kaya habo sindang magdangog asin magtubod ki Jesukristo. Aktuwalmente asin an totoo iyo na ining mga katukdoan ni Jesukristo iyo an luma nin huli ta iyo ini an orihinal, asin kun siring, iyo an mas masiram. Kun naisip lang kutanang marhay an mga tawo, maaaraman ninda na an sinasabi nindang luma, na iyo an saidang nagimatan asin tinodan na, aktuwalment iyo an mas bago, asin an mga itinutukdo ni Jesukristi iyo idto an mas luma, maski bago pa sana nidang nadadangog ngonian (Hil. 1 Jn. 2:7-8), asin iyo an mas masiram. Mas masiram ini para sa mga tawo, nin huli ta dai nanggad sinda maloloko kan saindang mga pastor sa relihiyon na kaidto nanganguwarta sana sa sainda nin huli ta mas gusto kan mga relihiyosong lider na ini an mga ritwal nag awe-gawe asin mga pangkulturang tradisyon kan mga tawo kisa sa magtukdo asin magpaliwanag kan mga tataramon nin Dios (Hil. Is. 56:9-57:13; Jer. 5:26-32). Alagad, mas naoogma asin nasisiraman a logod an mga tawo sa mgadaing kuwentang mga ritwal asin mga tradisyon na ini, kisa magdangog sa Tataramon nin Dios (Jer. 5:31). Kaya, isinikwal asin habo sindang mag-ako kan tataramon o Kadonongan nin Dios na nai-tawo na iyo mismo si Jesukristo, asin dai haros ninda ma-apresyar an mga katukdoan niya.

                An kasabihan na ini ni Jeuskristo (Lk. 5:37-39) asin an pangyayaring sinasabi digdi, igwa nin koneksyon sa satuya man na presenting kamugtakan sa pagrerelihiyon. Yaon man kita ngonian sa arog kaining tension dapit sa pagpili sab ago asin sa luma.

                Kadaklan sato nakakaagid duman sa mga reklihiyosong Judio, na mas gusto an dati nindang mga gawe-gawe asin tradisyon nin huli ta iyo an nagimatan asin, kunsiring, iyo an mas masiram par sainda, na mas gusto man an mga tinodan asin nagimatan naytong mga gawe-gawe sa relihiyon huli ta iyo an ino-oro-otro sa sato. Kun kaya, maski dai na kita mag-isip pa nin huli ta nakasaromsom na sa satuyang kaisipan an mga bagay na ini, kaya kumbensido na kita na ini an totoo aisn tunay. Kaya, kun pinipresentaran kita nin paliwanag o doktrina na dai nyato pinagtodan, iyan bago para sa satong pagdangog asin, kadalan na beses, garo bakong masiram sa pagdangog nyato. Kun baga, namamagohan kita kan primero ta pa sanang nadadangog, kaya an biglang reaksyon ta iyo na isikwal asin dai apresyaron iyan, huli ta mas gusto ta pa an dati.

                Sa arog kainig sitwasyon, hinahagad sato kan evangelio na buksan nyato an satong isip sa sinasabi nyatong mga bagay nab ago, asin isipon tang marhay kun talagang bago an satong nadadangog o tibaad dati man sana, alagad bago sana an presentasyon. Siring man, buksan man nyato an satuyang isip duman sa mga dating pinagtodan asi nagimatan na nyato, asin siyasaton ta man kun bagao totoo pa man nanggad an dati, luma, o orihinal pang mga katukdoan ini, o  tibaad bago na, o naribayan nan in mga bagong inovasyon. Kaya, tanganing totoong makapagsabi kita na “masiram an luma”, siyasaton ta nanggad an sinasabi tang luma o bago antes kita magsbaong masiram. Tibaad, mas masiram an sarong bagay na nadadangog ta pa sana ngonian, alagad iyan palan an orihinal, o an dati pang katukdoan kaidto. O, tibaad magsabi kita na masiram an luma, alagad igwa pa palan mnin mas masiram kisa kaiyan, nin huli ta mas luma pa kisa sa sinasabi o pinaghohona ninda.

                Kaya, an sabi sato ni Jesukristo, iyo na mag-ingat kita sa pagbugtak kan bagong arak diyan sa lumang anit, nin huli ta bubusion kan bagong arak an lumang lalagan na anit kun magpoon na ini na mag-isog, dangang parehong masasayang an lalagan na anit asin an arak. Dapat na kun bago an arak, bago man an anit.

                An kahulugan kan kasabihan na ini iyo na dai nyato puwedeng ipgasalak an bagong katukdoan sa luma, nin huli ta an duwang ini  magkakaigwa nin tension asin ta, sa katapos-taposi, mag-iiriwal an duwang opinion na ini asin pareho nyatong masasayang an duwa. Dai, an bagong katukdoan nangangaipo nin bagong kaisipan na bubugtakan, siring na an lumang katukdoan igwa man iyan nin lumang kaisipan na puwdeng mabugtakan kaiyan. Kaya, kun bago an satong mga nadadangog na katukdoan dapat nab ago man an satuyang pagdangog asin pag-isip kaiyan. Dai nyato dapat na ipagsalak an mga dati nyatong nanodan kaidto, tanganing maintiyendihan an bagong isinasabi o itinutukdoa sa sato. Nin huli ta, kun arog kaiyan an satuyang gigibuhon, maabot an panahon na madidisganar kita, asin matapos an satong pag-adal na mayong kapundohan. Kaya, bagong katukdoan para sa bagong kaisipan, asin an luman katukdoan para sa lumang kaisipan. Dai nanggad puwede na an bagong katukdoan para sa lumang kaisipan, o an lumang katukdoan para sa bagong kaisipan.

               

Ano an Profeta? - Ika-4 na Domingo nin Taon

Homiliya para sa Ika-apat na Domingo nin Taon (para sa mga miyembro kan ME Bible Study Group)

Base sa Lk. 4:21-32

Seryeng hale sa “Mga Paghorop-horop asin Katukdoan sa Disyerto”

Tema: “AN MGA PROFETA DUMAN SA DIESYERTO”

“Mayo nanggad na profeta an inaako sa sadiri niyang banwa” - Lk. 4:24

A.      Ano an profeta?

Sa Bibliya, an profeta iyo an sarong tawo na may tolong pag-apod: enot, bilang sarong tagapag-taram (spokesman) nin Dios (Hil. Dt. 18:15, 18-20); ikaduwa, bilang sarong paratanaw o parahula (seer - Hil. 1 Sam. 9:11-12,9); asin an ikatolo, bilang lalaki nin Dios (man of God - Dt. 33:1, 1 Sam. 9:6; Huk. 13:6, 1 Hde. 13:11-32). Sa huring designasyon na ini, kaiba digdi an mga kapadean, o sa sarong anghel nin Dios (Huk. 13:6; 1 Hde. 20:28).

B.      An duwang klaseng profeta.

Duwang klase an profeta sa BIbliya: an sarong klase iyo an tunay o totoong profeta (Dt. 18:18; Jn. 7:16-18), asin an ika-duwag klase iyo an mga palso o pekeng profeta (Dt. 13:2-6; 18:22; 1 Hde. 22:21; Jer. 14:14-15; 23:32-33; Mt. 7:15-16; 2 P. 2:1-3). An tunay na profeta iyo idtong sinasabi sa Jr. 28:9.

C.      An pruweba kan kasabihan nin Jesus.

Igwa nin nagkapipirang pruwebang makukua sa AT asin sa BT na nagsasabi nin totoo an kasabihan na ini ni Jesus dapit sa kapaladan kan mga profeta.

1.       Abel (Gn. 4:100, Mt. 23:35; Lk. 11:51; Heb. 11:4). An ngaran ni Abel, na saro sa mga pinakaenot na aki ni Adan asin Eva, nagin kabilang sa listahan kan mga profetang ginaradan sa Israel huli kan sabi ni Jesukristo sa Mt. 23:34-36 asin sa Lk. 11:49_51. Sa mga sitas na ini, duwa sanang ngaran an sinasambit ni Jesukristo, an ngaran ni Abel asin Zakarias. An duwang ini nagrereprenstar kan mga letrang “A” asin “Z”, na an boot sabihon, magpoon sa mga profetang an mga ngaran minapoon sa letrang A sagkod na makaantos sa mga profetang an mga ngaran nagpoon sa mga letrang “Z”. Kun siring, an mga ngaran ni Abel asi Zakarias nagrerepresentar nin sarong  kumpletong listahan kan mga ngaran kan gabos na profetang ginaragdan sa Israel.

Si Abel nakalista bilang pinaka-enot na profeta nin huli kan saiyang trabaho nin pagigin pastor nin mga tupa (Gn. 4:2), asin huli kan saiyang pagtubod nag-atang siya sa Dios nin sarong sakripisyong mas marahay kisa sa atang ni Cain (Heb. 11:4). An atang kaya ni Abel nagsunod nanggad sa pagboot nin Dios sosog sa Saiyang itinaram kun ano sana an dapat na iaatang Saiya. Mantang an atang ni Cain iyo an sosog sana sa saiyang kagustuhan asin bakong sunod sa itinaram nin Dios kun ano an dapat na iatang Saiya. Ginadan siya ni Cain huli kan saiyang striktong pagsunod sa tataramon nin Dios sa bagay nin pag-aatang sa Dios. Nagpabulos siya kan saiyang dugo, asin nagin sarong mensaro kan Kadonongan o Tataramon nin Dios, nin huli ta maski gadan na siya, siya nagtataram pa sa paagi nin pagtubod (Gn. 4:10; 37:26; Ez. 24:7-8; Job 16:18; Is. 26:21; Si. 35:17; Heb. 11:4; Apo. 6:10; 8:3-4).

2.       Jose Vendido (Gn. 37:24; 39:21; 41:38-40). Nakalista si Josef sa mga profeta, nin huli kan saiyang pusog na tindog para sa prinsipyo nin kalinigan (Gn. 39:7-20), asin huli kan pag-erok sa saiya kan espiritu nin Dios (Gn. 37:24; 39:21). Huli kan pambihirang abilidad na itinao saiya nin Dios, na makapag-interpretar nin mga pangaturugan (Gn. 37:5-9; 41:1m), asin an pagpadangat sa saiya kan saiyang amang si Jacob, kaya naori saiya an saiyang mga tugang asin ipinabakal siya kan mga ini sa mga taga-Ehipto (Gn. 37:12m).

3.       Moises (Ex. 2:11-15; Dt. 34:10; Bil/ 12:6-8; Heb. 11:24-27).

Sarong daku;lang profeta (Bil. 12:6-8; Dt. 34:10), lehislador (Dt. 4:14; 28:69; Si. 45:6), asin intercessor o tagapag-ultanan sa Dios (Jer. 15:1). Saro siyang surugoon nin Dios asin kan Cordero (Apo. 15:3). Alagad isinikwal siya kan sadiring banwaan (Ex. 2:11-15; Heb. 11:24-27; Gibo 7:23, 39).

4.       Elias (1 Hde. 17:3; 18:4; 19:310,25).

Pinakadakulang profeta sa mga amay na profeta. Pagkatapus na ginadan niya an kuwatro-siyentos singkuwentang mga profeta ni Baal na inaataman ni Jezebel, nagtago siya (1 Hde. 17:3) nin huli ta siya n asana an ultimong profetang natatada sa Israel asin boot man siyang gadanon ni Jezebel (1 Hde. 19:10,23). Si Jezebel iyo an reyna kan Israel na nagpagadan kan mga profeta nin Dios (1 Hde. 18:4).

5.       Jeremias (Jer. 11:18-23; 12:6; 18:18; 2 Mac. 2:1; 15:13-16).

Si Jeremias, saro sa pinakadakulang profeta kan mga huring profetang nagsurat nin libro (2 Mac. 2:1; 15:13-16) asin saro man na makapamngyrihan na intercessor na arog sa kalibe ni Moises asin Samuel (Jer. 15:1; Ex. 32:11), isinikwal asin hinaboan man siya kan sadiri niyang banwaan (Jer. 18:18; 11:18-23; 12:6; Si. 49:7).

6.       Zakarias (2 Kron. 24:20-22; Is. 8:2; Zc. 1:1).

An kasaysayan kan agi-agi ni Zakarias makukua sa 2 Kron. 24:20-24, alagad sinasambit an saiyang ngaran ni Jesukristo sa Mt. 23:35 asin LK. 11:49, bilang patotoo kan kasabihan na ini.

7.       Juan Bautista (Mal. 4:23-24; Mt. 11:12,14; 14:3-12; 17:10-13; Mk. 6:17-28; 9:11-12; Lk. 1:17; 3:20; 7:28-30).

Si Juan Bautista iyo an sinasabi ni Profeta Malakias na sarong Elias na madatong (Ml. 4:23-24). Pinamidbid man siya ni Jesukristo bilang si Elias na nagbalik giraray o nabuhay-liwat (Mt. 11:14; 17:11-13). Nin huli ta kan nabubuhay pa digdi sa daga si Elias, siya an nagpagadan sa an kuwatro-siyentos singkuwentang mga profeta ni Baal na pinapugotan niya nin payo, kaya an nagin katapusan o kagadanan ni Juan Bautista  iyo man an pagpugot kan saiyang payo (Mt. 14:3-12; Mk. 6:17-28; LK. 3:25-27). Dai man siya tinubod kan saiyang mga kahimanwa (Mt. 21:25-27).

8.       Jesukristo (Lk. 4:1-32; Jn. 8:37,40,44; Jn. 7:2-20,30; Lk. 2:34).

Siya an Kadonongan nin Dios na nagsugo kan mga profeta asin apostol (Lk. 11:49; Mt. 23:34-35; 1 Co. 1:24; Rom. 11:33; 16:27; Ef. 3:10; Col. 2:3; Apo. 7:12), na nagsasabi nin katotoohan (1 Hde. 17:24; Jn. 17”17-18; 14:6-7; Apo. 14:5). Siya an nagsugo kaining mga profeta asin apostol na gagaradanon asin ipapako sa krus, papasakitan asin paghahampakon sa mga sinagoga, asin titiktikan sa mga buro-banwa (Mt. 23:34; Heb. 11:39-40) tanganing magsaksi sa tataramon nin Dios (Apo. 6:9), siya man nagsapo nin kaparehong kapaladan asin katapusan arog kaining mg aprofeta asin apostol niya (Mt. 17:12, 22-23; 16:21; 20:17-19; Jn. 7:20,25,30; 5:18; 8:37; Apo. 5:6; Jn. 1:29; Is. 53:7,12).

Dai siya inako kan saiyang sadiring kahimanwa (Jn. 1:11), asin an mismong mga tugang niya mayo man nin pagtubod sa saiya (Lk. 4:23; Mt. 13:57; Mk. 6:4) asin gusto siyang ipahamak sa amay na kagadanan (Jn. 7:1-20, 30).

D.      An dahelan kun tano ta isnikwal kan mga tawo an profeta.

An pinakadahelan kun tano ta an profeta isinisikwal, pinapasakitan, tinitiktikan, hinahampak, hinuhumotan nin kagadanan, asin ginagadan padagos nin man-iba-ibang porma mnin pagkagadan, iyo an dahel sa pagtaram o pagsabi kan totoo (1 Hde. 17:24). Sa pagsabi o pagtaram kan totoo minasaksi sinda sa tunay asin totoong tataramon na minagikan sa Dios (Apo. 14:5, 6:9-11). Sa siring na paagi, sinda an mga eroe kan pagtubod sa Dios, na nagsapo nin manlaen-laen na pasakit hale sa kamot nin mga tawo (Heb. 11:32-40).

An tunay na kalaban kan mga profeta asin kan mga eroeng ini kan pagtubod iyo si Satanas, an antigong paragadan asin putikon (Jn. 8:44-47. Hilnga an Gn. 2:17; 3:1; Kad. 2:13; 2:24; Rom. 5:12). Inin an antigong dragon na sinasabi sa Apokalipsis 20:2 na nakipag-giyera sa Babae asin sa saiynag aki (Apo. 12:1-17).

Kalaban man kan sarong tunay asin totoong profeta nin Dios iyo an mga putikon o palsong profeta (Jer. 14:14-16). An mga palsong profetang ini yo an surugoon kan Dragon asin kan Hayop (Apo. 13:11-17; 20:10). Kalaban man kan Dios an mga palsong profetang ini, huli kan dai ninda pagsabi kan totoo asin pagtukdo ninda sa mga tawo kan putik asin bakong totoo, huli sa kondisderasyon nin kuwarta o regalo (Jer. 23:32-40, 5:26-31; 6:13, 8:8-12).

An profeta sarong pasakit para sa mga tawong putikon asin sa mga parakasala (1 Hde. 18:17; 2 Kron. 24:18-19; Kad. 2:12-20; Jer. 18:18; Mt. 22:15; Lk. 3:19-20).

An mga profeta, na nabubuhay sa kadonongan bilang mga surugoon kan Tataramon nin Dios (Apo. 20:4), namomoot sinda sa katotoohan (Kad. 3:9).

E.       An epekto kan pagsabi kan totoo o kan putik.

Para duman sa mga totoo o tunay na profeta na nagsasabi, nagtataramn o nagtutukdo kan katotoohan na isinisikwal sinda kan, enot, mga kadugo (Jer. 12:6; Mt. 13:37; Mk. 6:4; Jn. 7:2-5), asin kan gabos na tawo (Is. 53:2-3; Kad. 2:12-20; Gibo 5:40-41; Fil. 1:29; Col. 1:24; Heb. 10:34; 11:4, 12-40; 1 Th. 2:14-16; Stgo. 1:2; Apo. 16:6; 18:24; Mt. 5:11-12; Lk. 11:49; Mt. 13:34-36).

        Para naman duman sa mga aplso o pekeng profeta, nanagtataram mnin putik, an saindnag konsekwensya iyo an aprobasyon asin an pagpadangat kan mga atwo (Jr. 5:31; Lam. 2:14; Mi. 2:6-11; Ez. 13:19), nin huli ta tinatago ninda an mga kasalan kan mga tawo (Lam. 2:14).