Santo o aki nin Dios? - ika 4 na Domingo kan Kuwaresma

Homiliya para sa Ika-Apat na Domingo kan Kuwaresma

Base sa Lk. 15:1-32

Seryeng hale sa “Mga Paghorop-horop asin Katukdoan kan Disyerto”

ANONG GUSTO NINDO, MAGIN SARONG SANTO O MAGIN SARONG AKI NIN DIOS?

An mga santo asin santa iyo idtong mga estatwa nin mga tawong mahihiling asin makukua nyato diyan sa laog kan satong mga simbahan, nakatirindog na daing hiro-hiro, naghahalat  na pinturahan, dai makabare nin lutong kamote , dai nagtataram nin makukulog na tataramon sa kapwa, dai nakakhiling nin mga karatan na nangyayari sa palibot ninda, dai nakakadangog nin mga rason o paliwanag nin kapwa, dai puwedeng makabados o makagibo nin aki, daing pagkamate sa mga kulog, sakit o problema sa buhay, asin bungog sa mga pakiolay asin pakimaherak nin kapwa.

Arin naman an sinasabing akin in Dios?

Saro sa sinasabing ‘aki nin Dios’ iyo si Adan (Gn. 1:26; 2:7; 3:17,19; 4:1,25; 5:1,3-5; Tob. 8:8; Kad. 10:1; Sir. 33:10; Ez. 28:11-19; Lk. 3:38; Rm. 5:14-15; 1 Co. 15:20-28, 45-49; 1 Tim. 2:12-15; Gibo 19:26).

Si Adan iyo an sarong akin in Dios na kadakul na aking tinubo (Lk. 3:28-38). Nagkasala asin tuminalikod siya sa kagustuhan asin mga pagboot nin Dios, nagwaldas kan saiyang mga regalo, pinalayas sa Eden, asin kinastigo nin kagadanan asin dakul na mga kasakitan sa buhay (Gn. 2-3). Alagad, aki pa man giraray siya nin Dios, ilinigtas kan kadonongan nin Dios sa saiyang mga pagkakasala asin kakundian (Kad. 10:1), asin nagin ama kan gabos na katawohan (Tob. 8:6; Kad. 10:1; Tob. 8:6; Gibo 19:26).

Sa evangelio ngonian para sa Ika-Apat na Domingo kan Kuwaresma, dapit sa Parabola kan Aking Waldas (Hijo Prodigo), malinaw na nagpapamidbid sato kan duwang karakter na ini: enot, an karakter nin sarong santo, asin an ikaduwa, an karakter nin sarong tunay na akin i Dios.

Sa estorya kan parabola, an minaluwas na nagpapahiling kan persona asin ugaling sa -santo iyo an matuang aki, mantang an nagpapahiling kan persona asin ugali nin sarong akin in Dios iyo an nguhod na aking nagwaldas kan pagsasadiri kan magurang.

Sa kabilogan kan estorya ni Jesukristo, arin daw sa duwang klaseng aking ini iyo an apresyado asin ipinapamidbidi na tunay na aki kan magurang asin kan Dios? Pag-adalan ta an duwang klaseng karakter na sinasabi sa estorya tanganing makua nyato an tamang simbag.

An karakter kan matuang aki na may pagka-santo:

               Sosog sa estoryang kan parabola ni Jesus, pinipresarntar niya an karakter nin sarong tawong santo, sa imahe kan sarong matuang akin in sarog ama o magurang.

An matuang aking ini dai lamang nag-isip ni nagkaigwang kusog nin boot na maghale sa haroong kan saiyang ama, maglayas, magpa-konsumisyon o magpa-problema sa magurang. Sa madaling sabi, an matuang aking ini sarong modelo asin panalmigan nin sarong marhay na aki sa magurang: makinuyong-kuyog, masasarigan, mapagkakatiwalaan,totol asin sa trabaho asin sa buhay, dai nag-iiba sa mga mararaot na barkada, dai nakaka-isip na mag-agom asin magbabae mayong bisyo asin mga kakundian sa buhay, asin dakul pang iba.

Alagad, kan magkaigwa siya nin oportunidad na magtaram kan saiyang namamatean sa iraraom kan saiyang boot, amo an sinasabi niya sa saiyang ama. Dangongon nyato an saiyang sinasabi: “Hilnga man daw, sa entering panahon kan buhay ko nagpa-oripon ako saimo, asin dai lamang naglapas maski saro kan saimong mga paraboot, alagad dai mo lamang ako tinangro nin maski sarong ogbon na kanding tanganing makipag-selebrar ako kaiba kan sakong mga amigo. Alagad, pag-abot kaining saimong daing pakinabang na aki, na nagwaldas kan saimong mga pagsasadiri sa mga babae niya, ipinabuno mo an pinapataba tang baka” (Lk. 15:29-30).

Sa mga tataramon na ini na sinasabi kan matuang aki, ano an gusting ipaintyende sa sato ni Jesukristo dapit sa tunay na pagkatawo asin paguugali kana king ini?

Gustong ipamidbid ni Jesukristo na tunay na ugali kan matuang aking ini, sa ibabaw kan saiyang pagkatawo, nagpapahiling sya nin sarong retrato nin sarong marhay na aki, alagad sa irarom kan saiyang boot, pano-pano siya nin paghinanakit, pagkasuya, pagrebelde asin kaanggotan tumang sa saiyang magurang. Ab pagpahiling niya sa saiyang sadiri, huli kan saiyang posisyon asin kamugtakan sa pamilya na nagseserbi sa magurang, iyo na bako siyang sarong tunay na aking namomotan asin pinapadangat kan saiyang ama, kundi siya sarong oripon na sunod-sunoran sa gabos na pagboot asin kapritso kan saiyang magurang. Sa paghona niya, an mga pagsasadiring natatada sa saiyang magurang, bakong pagsasadiri niyang tunay nin huli ta maski sarong ogbon nin kandaing na nasa saiyang pangangatman, dai siya makapagboot asin bako siyang libreng magbuno para sa saiyang kaogmahan na sadiri.

Kun siring, malinaw an motibo kan saiyang pagserbi, pagpa-oripon asin dai paglayas na harayo sa saiyang ama, na dai pa tinatao an parte kan saiyang kahirasan sa pagsasadiri kan saiyang magurang, bakong arog kan ginibo kan saiyang nguhod na tugang, na naglayas na harayo sa saiyang ama, asin nagpasiram-siram kan saiyang pagkabuhay. Kun siring, an aking maboot na ini, sa irarom kan saiyang boot, nagiisip na siya bakong sarong tunay na aki, kundi sarong oripon sana kana ma.

An karakter kan nguhod na akin a nagwaldas sa kabuhayan kana ama:

An karakter nin sarong tunay na akin in Dios, sosog sa parabolang ini ni Jesukristo, ilinaladawan duman sa ikaduwang klseng aki, na iyo an nguhod na aking nagwaldas kan kabuhayan nin saiyang magurang.

An ikaduwang aking ini, daing supog na nagngahas na maghagad tolos kan saiyang kapartihan sa kabuhayan kan saiyang magurang, maski ngani buhay asin makusog pa man ini. Pagkatapus na maresibi niya an saiyang kahirasan sa mana, ipinabakal niya ini asin, dara an gabos na kwartang kabaklan, luminayas na harayo sa saiyang pamilya.  Duman sa lugar na saiyang inabotan, namuhay siyang sarong waldas, nag-beer-house buro-banggi, nagbabae, nagsugal asin naghuwego, nagbarkada, asin nabuhay sa grabeng luho asin kapritso. Alagad, uminabot an oras na naubos an gabos niyang kuwarta sa bisyo, sa babe asin sa huwego, dangan naka-isip na magpaempleyo sa sarong para-orig, alagad dai man pinasuweldo o p[inakakn na toltol. Kaya, huli sa mga kasakitan na ini, nakapg-isip-isip siya dapit sa dati niyang kamugtakan sa kaibahan kan saiyang ama asin matuang tugang duman sa saindang harong.

Nagsabi siya sa sadiri nuya na, “Pira gabos an mga tinatandanan na mga surugoon kan sakuyang ama na sobra-sobra an saindnag kinakakan, alagad ako nagagadan sa gutom digdi! Mahale na ako sa lugar na ini asin mabalik ako sa sakong ama asin masabi ako saiya: Ama ko, nagkasala ako laban sa langit asin sa saimo. Dai na ako maniningong apudon bilang sarong aki mo, kundi trataron mo n asana ako bilang saro sa mga tandanan mong surugoon”. Kaya, binayaan niya idtong masakit na lugar asin nagbalik sa saiyang ama (Lik. 15:17-20 ).

Ano an gustong ipaintiyende ni Jesukristo sa sato, huli kan mga tataramon na sinabi kan nguhod na aking ini? Sa atubangan kan karahyan kan saiyang ama, magpoon sa kapinunan sagkod sa katapusan kan estorya, nagdaing-supog siya, nagpatimasang kan kabuhayan kan saiyang pamilya, nagwaldas kan saiyang mana sa maraot na pamumuhay na arog kan pagbisyo, pambababae, paghuwego, pagpakontento sa mga luho asin kapritso sa buhay, na sarong klaseng pamumuhay na dai niya nanamitan kaidtong kaiba pa niya an saiyang ama asin matuang tugang. Alagad  sa gabos na pagkakasalang ini, nakamidbid siya kan karahayan kan saiyang magurang asin tunay an saiyang pagsolsol kan naginibo niya sa sadiri kan harayo siya sa magurang, kaya nagtaram siya sa saiyang ama na “Bakong aki na an pagtratar mo sakuya kundi saro nang oripon”.

Kabaliktaran ini duman sa sinabi kan matuang aki sa saiyang ama na, “Hilnga, nagpa-oripon ako saimo sa bilog kong pagkabuhay, sa pagparasunod-sunod sa gabos  mong mga pagboot asin kapritso”. Alagad, an nguhod na aking ini, sa gabat kan saiyang pagkakasala asin atraso labang sa saiyang magurang, nagsabi, “Magpoon ngonian, bako nang sarong aki an pagtratar mo sakuya, kundi sarong surogoon nang tandanan.”

Boot sabihon kaini iyo na, an dating aking ini na mayto nang lalaomon na kahirasan pa sa mga pagsasadiri kan pamilya, nin huli ta itinao na asin inubos na niya sa pagwaldas, mapoon siyang magkakan sa lamesa kan saiyang ama bilang sarong trabahador na magsasarig sa tandan na saiyang mareresibi bilang kabayaran kan gabos na karahayan na saiyang mareresibi sa saiyang ama.

An dakulang pagkaherak asin karahayan kan ama:

Sa enterong estorya, ipinapahiling kan parabola ni Jesukristo an pagkamarahayon asiin an pagkamaheherakon nin Dios para sa mga tawong parakasala na tataong magsolsol asin mag-ako kan saindang mga kaluyahan asin kakundian sa buhay, arog kan ipinahikling kan sarong ama digdi sa parabolang ini.

An okasyon kun tano ta si Jesukristo nagestorya kan parabolang ini iyo an pagpintas asin pagka-eskandalisar kan mga eskriba asin mga Pariseo, mga relihiyosong lider kan panahon niya na sa bilog nindang pagkabuhay asin kaisipan naghihingoang magin santo sosog sa sekta kan Judaismo na saindang kinababalihan na iyo an mga “Hasidim” (mga lalaking matanos sa mata kan Dios - Hilnga an 1 Mc. 2:42+, 2 Mc. 14:5), sa dahelan na si Jesukristo, na sa paghiling ninda sarong nagsasagin-sagin na debotong Judio, nakikiiba sa mga parasingil nin buwis asin mga parakasala asin nahihiling na nakikikakan kaiba ninda.

Ining mga relihiyosong tawong ini, na deboto kan Tugon asin sa pagigin santo, nagseselos ki Jesukristo huli ta embes na sinda an pakiibanhan niya na kapwa mga tawong matanos asi banal, alagad mas gusto ni Jesukristo an pakikiba sa grupo kan mga parakasala. Kun siring, naghihinaranakit an mga ini ki Jesukristo huli kan mga parakasalang nagtitiripon sa palibot ni Jesukristo tanganing maghinanyog kan saiyang mga tataramon. Alagad, habo man ni Jesukristo na makulugan nin boot asin magin antipatiko saiya an mga relihiyosong tawong ini na nagpapaka-deboto asin nagpapaka-santo sa saindang sekta nin relihiyon, kaya pinaagi na sana ni Jesukristo an saiyang pagpaliwanag sainda sa paagi kan pag-estorya kaining tolong parabola dapit sa pagkamaheherakon nin Dios.

Kun siring, an talagang bida sa mga estoryang ini iyo an ama kan duwang aki, asin bako an aking nguhod na waldas.

Sa duwang klaseng pagkatawo asin pag-uugali kan saiyang duwang aki, an primero na an pagkamidbid kan sadiri iyo an sarong oripon na sunod-sunoran sa magurang, asin kun siring bakong sarong tunay na aki kan ama, asin idtong ikaduwa naman na bako nang sarong tunay na aki an paghiling sa saiyang sadiri kundi sarong tandanan na oripon nan in huli ta winaldas na niya an saiyang mana hale sa magurang, malinaw an pagpahiling kan estorya na an ama nagin patas na pirme para sa duwa niyang aking ini, na mayo siyang pinaboran ni inapi sa duwa.

Tano ta sinasabi ni Jesukristo na pirmeng patas an ama digdi sa estoryang ini? Maski ngani patas an ama, alagad mas apresyado niya sa katapos-taposi an ugali kan saiyang ika-duwa asin nguhod na aki.

Duman sa matuang aki, nagin patas an ama sa saiya nin huli ta bilang karibay kan saiyang maimbod na pagserbi sa saiyang magurang, an sabi kana ma iyo na, “Aki ko, danay taking kaiba asin kadamay sa gabos na oras asin sitwasyon, asin an mga natatadang pagsasadiri ko pagkatapos na binahas iyan para sa nguhod mo asin sa saimo, iyan gabos manunungod na para saimo” (Lk. 15:31). Kun siring, tano ta naghihinanakit siya sa saiyang magurang, na an sabi niya iyo na, “Hilnga man daw, bilog kong pagkabuhay nagpa-oripon ako saimo asin nagin sunod-sunoran sag abos mong mg apagboot asin kapritso, alagad maski sarong ogbon na kanding mayo ka man lamang na naitangro sa sako tanganing makipag-ogma ako kaiba kan sakuyang mga amigo. Alagad, kan nag-abot asin nagbalik an aki mong ini na nagwaldas kan saiyang pagsasadiri sa mga maraot na babae asin sa maraot na pamumuhay, binuno mo pati an pinapataba tang baka” (Lk. 15:29-30).

Alagad, ipinahikling kana ma an saiyang pagigin patas para sa matuang aking ini huli ta an simbag niya duman sa paghinanakit kan saiyang aki iyo na, an sabi niya “Aki ko, tano ta naghihinanakit ka sako. Bako dawn a an sinasabi mong ogbon na kanding na dai ko saimo itinangro, bako dawn a iyan totoong pagsasadiri mo asin, kun siring, libre kang mag-buno maski bako sanang ogbon kundi imaski pa ubuson mo an gabos na ataman tang hayop na yaon diyan, huli ta an gabos na yaon digdi sako sadiri mo na. Tadaw ta dai ka makapagboot kan sadiri mo na? An pinapatabang baka, na pinabuno ko tanganing ipagselebrar an pagbalik kaining saimong tugang, totoong sadiri mo man iyan asin igwa ka nin deretso diyan, alagad igwa pa man akong deretso diyan nin huli ta buhay pa ako asin parte pa ako kan pamilya. Kun parte ka pa man kan pamilya ko, dapat na nakakamate kan kan kaogmahan ko ngonian, nin huli ta ining ama mo na bilog na pinagserbihan mo sa entero mong buhay, ini pinaghaboan, isinikwal asin minaltrato kan saimong nguhod na tugang, alagad ngonian binalikan asin minidbid niyang tama an gabos niyang padara asin mga tataramon ko kaidto saiya nin huli ta siya nagsolsol kan gabos niyang maraot na naginibo laban sato. Kaya, dapat kang mag-ogma asin makipag-selebrar sako, nin huli ta an tugang mong nagadan, alagad ngonian nakabalik sa buhay, nawara asin nakua giraray” (Lk. 15:32).

Digdi naman sa nguhod na aki, nagin patas man an ama nin huli ta, maski dakul na siyang nagin eksperyensya sa buhay, alagad dai niya inestriktohan an saiyang nguhod na aki, kundi pinabuwelo asin itinao niya nag abos na konsiderasyon sa akin a nangangaipo man na makaguno nin dakul na eksperyensya sa buhay, magin marhay o maraot man an mga paging linalogan. Kaya, kan mag-daing supog an aking ini sa paghagad kan saiyang kapartihan sa mamanahon niya sa magurang, mski buhay asi maklusog pa an saiyang ama, alagad dai niya pinasudya an kaisipan asin kahagadan niya kundi itinao niya an saiyang hagad.

Aram niya kun ano an mangyayari asin an gigibuhon kan saiyang aki, oras na makua niya an saiyang mana. Alagad, kinonsederar niya an pangangaipo kan saiyang akin a mag-adal dapit sa buhay. Maski pa ngani nagkamali an saiyang nguhod na aki sa pagpalakaw asin mga diskarte sa buhay, alagad inako pa man giraray niya siya sa laog kan saiyang harong, asin dai niya isinayuma an anuman na sdit na karahayan na puwede niyang gibuhon na nasa kapangyarihan niya, na iyo an ipagselebrar an saiyang pagbalik sa buhay asin an pagmidbid kan saiyang mga kasalan asin pagkukulang, na iyo an presyo tanganing mag-adal siya sa mga kasakitan asin reyalidad sa buhay. Tinios niyang magin harayo sa saiyang aki, asin hlingon na ubuson kaini an saiyang kabuhayan sa maraot na pamumuhay, alang-alang sa reyalisasyon na siya sarong marhay asin matanos na ama na binabalikan pagkatapos na talikdan asin midbiron bilang sarong maraot na magurang. An kaogmahan na ini nkan ama sa mismong oras na binalikan siya kan sarong aking nagin maraot asin sutil, ini sarong kapangyarihan niya asin dakulang okasyon para sa sarong magurangna hinaboan kaidto alagad ngonian binalikan man giraray, na maski gurano siya karaot na magurang kaidto sa mata kan saiyang aki, alagad sa katapos-taposi mahihiling man giraray kan saiyang akin a mayong ibang magurang siyan ikakaribay sa saiyang tunay na magurang na nagmamalasakit asin tunay na handing ibuwis an gabos para sa aki niya.

An mensahe kan tolong parabola dapit sa pagkamaheherakon nin Dios:

An mensahe kan tolong parabolang ini yaon makukua duman sa mga tataramon ni Jesukristo na:

1.       “Tara kan maku ya an nawawara niyang karnero, bako dawn a maogmang isasalong niya ini sa saiyang abaga, asin, sa pagka-abot sa harong, aarapodon niya an saiyang mga amigo asin mga kaaraid? Asin masabi siya, “Ma-orogma kita, huli ta nakua ko na an nawawara kong karnero.” Sa siring na paagi, mas maogma sa langit kun igwa nin sarong parakasalang nagsosolsol, kisa sa nobenta-y-nuwebeng banal na dai nangangaipo nin pagsolsol” (Lk. 15:6-).

2.       “Dangan, kan makua niya an nawarang plata, titiripunon niya an saiyang mga amigo asin kataraid sa harong, dangan masabi siya sainda na “Mag-orogma kita, huli ta nakua ko na an nawawara kong plata.” Sa parehong paagi, magoorogma an mga anghel nin Dios para sa sarong parakasalang nagsosolsol.” (Lk. 15:9-10).

3.       “Alagad, tama sanang magselebrar asin mag-orogma kita, huli ta ining ugang mo digdi nagadan asin nakabalik sa buhay; nwara siya asin nakua na” (Lk. 15:32).

Malinaw an menshae digdi sa estoryangini ni Jesukristo na habo nin Dios kan mga santo (an nobenta-y-nuwebeng mga banal na ai nangangaipong magsolsol), kundi an gusto nin Dios iyo idtong mga tawong nagpapa-aki ni Dios (an nawawarang karnero, na nagadan alagad nakabalik sa buhay, nwara alagad nakua na), na nagsadiring kagustuhan kan primero, nagpapsasa sa buhay, naka-elsperyensya nin mga kasakitan asin kadepisilan sa buhay, nagtalikod sa Dios, alagad sa katapus-taposi, binalikan an Dios asin inako na an saiyang mga sinasabi asin pinapasunod  buhay anas tama asin matanos.

Ini huli ta an Dios pirmeng apatas para sa gbos na tawo (Mt. 5:45), mas naghihiro asin nahihiling an pagkamaheherakon asin pagkamarahayon kan Dios para duman sa mga parakasala na gustong magsolsol asin magpakamatanos, na pagkatapos na tinalikdan ninda an saindang ama bilang sarong maraot na magurang, alagada ngonian minimidbid giraray ninda an karahayan asn kagayonan kan saindang magurang.

Ini an sarong tunay na akin in Dios, asin bako idtong mga nagbabaranal na dai nagmimidbid sa Dios bilang sarong marhay na magurang, kundi nagseserbi sana sinda sa Dios huli kan makukua nindang kayamanan asin karahayan saiya. Kaya, minaluwas na surugoon ninda an Dios, kisa sinda an magin surugoon asin oripon nin Dios.

Mas gusto nin Dios iyo idtong mga parakasala na nag-edukar kan saindang sadiri sa pagkomitir nin mga pagkakasala, tanganing makua ninda an tama na iyo an pagbalik sa Dios asin midbidon na siya sarong marhay na magurang maski ngani tinalikdan asin irinibay sa ibang karahayan na inisip niya kaidto. 

                                                 

Buhay Seryoso - Ika-3ng Domingo kan Kuwaresma

Homiliya para sa Ika-tolong Domingo kan  Kuwaresma

Base sa Lk. 13:1-9

Seryeng hale sa “Mga Paghorop-horop asin Katukdoan kan Disyerto”

DAPAT DAW PIRMENG SINISERYSO AN BUHAY?

“Dai; alagad sagkod na dai kamo magsolsol, magkakagaradan man kamo gabos na siring sainda…” (Lk. 13:5)

1.       An buhay sa mata nin sarong aki:

Sa mata nin sarong aki, an buhay pirmeng sarong puro kawat. Maogma siya kun pirmeng may kawatan asin mga kakawat. Mantang igwa sindang kawatan, dai sinda nag-iintiyende na magkakan, magparigos, mag-adal, maghanap sa magurangn magpagal sa paghanap-buhay, asbpa. Para sa mata kan sarong aki “an entering buhay saro sanang kawat. Bako iyan tunay asin totoo. Kaya, kun minsan madaog o manggana mayo iyan nin pagkakaiba sa mga nagkakarawat…” (Torkom Saraydarian, Joy and healing, Valencia, California: delta Lithograph Co., 1989; p. 4).

2.       An buhay sa mata nin sarong gurang:

Sa mata nin sarong adulto, an buhay anas puro trabaho, paghanap, pagsaray, pagtipon asin pagkamal nin kuwarta. An kuwarta iyo an sinasarigan nin sarong adulto na masegurop kan gabos niyang pangangaipo sa buhay. Nin huli ta labi na kadakul asin daing katapusan an mga pangangaipo sa buhay, kaya an sarong adulto dai na man nin untok kasasaray, asin kapapaseguro para sa saiyang material na pagkabuhay. May kasabihan “A child at play is a man at work.”

Kun ikukumpara sa sarong adultong ulod nin katerpilar na dai nag-uuntok nin kakakakan nin mga dahon bilang preparasyon niya sa paglaog asin pag-estar sa laog nin sarong harong-harong (cocoon), siring kaiyan an ginigibo kan sarong adultong tawo na paharani na saiyang panteon.

3.       An buhay sa mata nin sarong paru-paro (butterfly)

Sarong magayonon na panalmingan kan buhay nin sarong tawo iyo an buhay na inaagihan nin sarong butterfly o paru-paro.

An sarong magayonan na linalang na inaapod butterfly nagpopoon sa sarong sugok, na minahimsa, asin nagigin sarong ulod. Otenta porsyento kan entering pagkabuhay kan sarong butterfly iyo an pagka-ulod (caterpillar).

An entering pagkabuhay nin sarong ulod iyo an pagkamang sa mga sanga ni kahoy asin an pagkakan nin mga dahon. An sarong ulod  dapat na magkonsumo nin sampulong toneladang dahon antes ini maglaog sa saiyang cocoon o harong-harong tanganing magin sarong lubos na butterfly. Isip-isipa daw kun gurano ka-grabeng trabaho para sa sarong ulod na kasadit-sadit na magkakan nin sampulong toneladang dahon.

Sagkod na dai bayaan nin sarong ulod an saiyang pagka-ulod, humababa diyan sa apoon kan kahoy na saiyang pinagsakatan asin iniestaran sa bilog niyang pagkabuhay, magpuropot kan saiyang sadiri tanganing maghiluno asin magbago kan saiyang itsura, maglambitin sa sarong sanga na pabaliktad sa laog nin sarong bulan tanganing bumutwa na sarong magayon na sadit na butterfly, mag-adal na maglayog asin bakong magkamang, asin bayaan nang padagos an madiklom na kadlagan, mag-adal na mag-inom nin mahamis na nectar asin magkakan nin mga pollen, dangan magreprodusir kan saiyang sadiri, an gabos na ini kaipuhan niyang agihan tanganing mangyari an saiyang transpormasyon o metamorphosis (transfigurasyon) hale sa sarong ulod pasiring sa sarong langitnon na linalang na naglalayog sa mga panganuron asin mga kabotoonan.

Kun siring, para sa sarong butterfly, an magayon na parte kan saiyang pagkabuhay mayo sa saiyang pagka-ulod na nagkakamang sana sa ibabaw kan daga, kundi yaon sa saiyang pagka-butterfly bilang sarong linalang na taga-langit.

4.       Kaya, kun dai kamo magsolsol, magkakagaradan man kamo gabos na siring ninda…” (Lk. 13:3,5):

Kun siseryosohon sana nin sarong tawo an saiyang buhay, dapat na mag-adal siya sa buhay na ini kan sarong butterfly. Kun an sarong magayonon na insekto igwa nin kamurawayan na arog kan sarong buhay na butterfly, ano pa daw an mamurawayon na buhay na naghahalat sa sarong tawo kun magugusto man siyang  mag-ako nin transpormasyon o metamorphosis?

Iyo ini an malinaw na pangangapodan kan evangelio ta ngonian na ika-tolong Domingo kan Kuwaresma.

An pangapodan ni Jesukristo sa mga tawo kaidto dapit sa PAGSOLSOL, iyo an konkretong pangangapodan dapit sa pagbabagong buhay, sa paagi nin pag-ako nin transpormasyon, tanspigurasyon, transmutasyon, asin metamorphosis na inaagihan nin sarong  ulod pasiring sa pagigin sarong butterfly (Job 25:6).

Dai narereyalisar kan tawo, huli sa dakul na kasibotan sa daganon na pagkabuhay, sa pagkawat, sa paghanap nin kapartner sa buhay, sa pagtrabaho, sa paghanap-buhay asin pagkamal asin pagpaseguro kan saiyang buhay sa daga sa paagi kan pagtipon nin dakul na kuwarta, asin iba pa, na siya nakadestino para sa langit. Siya sarong langitnon na linalang na an tunay na kamurawayan asin kadakulaan niya mayo sa ibabaw kan daga kundi yaon sa itaas kan langit.

An pagsolsol iyo an sarong komun asin popular na tataramon para sa sarong asetikong tataramon na iyo an kumbersyon. Sa Griego, an kumbersyon nangangahulugan na metanoia, na an boot sabihon iyo an “pagbirik nin puso.”

Sa Bibliya, an kumbersyon o pagsolsol, ipinapahayag sa manlaen-laen na paagi nin pagtaram, arog baga, halimbawa, kan ‘hanapon si Yahweh” (Am. 5:4; Ho. 10:12), “hanapon an saiyang lalawgon” (Ho. 5:45; Sal. 24:6; 27:8), “magpakumbaba kan sadiri sa atubang NIya” (1 Hde. 21:29; 2 Hde. 22:19), “ipako an saiyang puso sa Saiya” (1 Sam. 7:3). An mga pagtaram na ini anas gabos nagpapahayag kan sarong atitud nin tawo na tuyong minabirik kan saiyang sadiri pasiring sa Dios. Alagad an pinakausong termino, an verbong sub, minapahayag kan ideya nin pagbabago nin dalan na linalakawan o inaagihan, na magdulok giraray asin magbalik sa dating dalan na linalakawan (Jr. 6:16).

Sa relihiyosong pagtaram, ini nangangahulugan nin pagbirik hale sa maraot asin pagbalik pasiring sa Dios. “Magsolsol na kamo asin magbalik sa Dios tanganing mapatawad an saindong mga kasalan” (Gibo 3:19).

Sa estriktong pagtaram, an kumbersyon nangangahulugan kan pagbabago nin direksyon o orientasyon kan pagkabuhay nin sarong tawo, o an pagbabakli nin pagkabuhay hale sa maraot pasiring sa pagkanood nin paggibo nin karahayan (Is. 1:17).

Kun siring, sa pag-alok sa mga tawo na magsolsol, mayong ibang iniimbitar si Jesukristo kundi ian pagbaya nin sarong ulod na nakadestinong magadan bilang sarong ulod huli kan saiyang pagka-ulod na kontentong magparakamang n asana sa buhay asin maglamon nin mga dahon, asin an paglaog niya sa sarong temporayong kagadanan sa laog nin sarong panteon na gibo niya tanganing gadanon an mga dati niyang daganon na eksistensya, ubakan an saiyang sadiri kan dating laman na sa ulod, magpatubo nin sarong bagong mamurawayon na hawak na may mga pakpak, magbutwa sa pagkapurupot sa sadiring mga ideya asin kagustuhan, mag-adal nin pagkakakan asin paginom kan mga langitnon na kakanon asin inumon embes kan mapait na dahon, asin mag-adal na mabuhay kaiba kan mg abitoon asin mga panganuron.

Malinaw an puntong boot itukdo ni Jesukristo sa mga tawo na, arog kaidtong mga taga-Galilea na ginaradan ni Pilato sa espada (Hilnga an estorya kan mga taga-Gibeah sa Huk. 19 asin 20) asin idtong mga taga-Siloam na nagkagaradan huli sa pagkarumpag kan torre, na an mga ini nagkagaradan huli kan saindang maraot na karma, asin  kun siring talagang dapat garadanon sinda kaiba kan saindang mga aki sagkod sa ika-apat na henerasyon, alagad, an sabi ni Jesukristo, na “kamo man magkakagaradan na arog sainda kun dai kamo magsolsol’. Kun siring, an maraot na karma, na epekto o bunga kan sarong maraot na kawsa (sosog sa lehe kan Kawsa asin Epekto), puwedeng malikayan asin mapundo sa pagsolsol (sosog sa paagi na ipinaliwanag na sa itaas).

5.       An marhay na bunga nin pagsolsol (Hil. Lk. 3:8)

An ikaduwang parte kan evangelio ngonian (Lk. 13:6-9) iyo an sarong parabola dapit sa sarong kahoy na dai nagbubunga.  Sarong parabola ini na an estorya na sa paghona ta garo mayo nin koneksyon digdi sa naenot na parte dapit sa imbitasyon sa pagsolsol, alagad an parabolng ini igwa nin katukdoan o adal na konektado sa enot na adal na sinabi ta pa sana.

An tawong  may maraot na karma garo sarong kahoy na dai nagbububga nin marhay, o , kaya, kun magbunga man, ini tagiltilon, mapait, o maalsom.

An sabi sa parabolang ini iyo na, “May sarong tawo na nagtanom nin sarong kahoy sa saiyang ubasan, na nagpaparabalik-balik siya tanganing maghanap nin bunga, alagad mayong nakukua. Kaya, nagsabi siya sa para-ataman kan ubasan, ‘Paluda pa an kahoy na ini na tolong taon na akong nagpaparabalik-balik digdi alagad mayo man akong nakukuang bunga. Anong serbi kan daga na saiyang inuukupar?

Alagad an paratanom nagsimbag, ‘Kagurangnan, pabayaan mong arog sana muna iyan kaiyan sa laog nin sarong taon pa. Tawi ako nin panahon na mag-gudak sa palibot kaiyan dangan mag-abuno, ta tibaad sa masunod na taon, magbunga na iyan. Alagad ta kun dai, puputolon ta na’” (Lk. 13:6-9).

Sa estoryang ini, ipinapamidbid ni Jesukristo an apat na deperensya kun tano ta dai nagbubunga an sarong kahoy: primero, an kagsadiri kan daga, na apritadong maghanap ni bunga sa saiyang kahoy nab ago pa sanang itanom; ikaduwa, an mismong kahoy, na tibaad an nakuang semilya igwa seguro nin deperensya; asin ikatolo, an para-ataman, na dai tataong maggudak asin mag-abuno sa tinanom; asin an ika-apat, an daga, na kulang sa abuno ( o sustanya) asin gudak.

An apat na bagay na ini na nagkokontribuwir sa dai pagbunga nin sarong kahoy, dapta na magpresente muna antes kitang maghanap nin bunga. Kaya, tama an sabi kan para-ataman na “Tawi pa ako nin saro pang taon, ta pagkatapos kong gibuhon an parte ko na mag-abuno asin maggudak sa palibot, tibaad na magbunga na”. Saro pang taon an hinahagad niya tanganing mapabunga an kahoy! Saro pang oportunidad na maghigos asin mag-otob kan dapat na obligasyon! Saro pang pag-prbar!

An pagsolsol dai man puwedeng ipirit, apritaran asin madalion. An pagbirik kanpuso pasiring sa pagbabagong buhay nin sarong tawo dai kaipuhan na piriton asin apritatran, huli ta kun iyo, iyan magigin hilaw asin malasado. Dakul na mga tawo an gusting madalion an saindang kumbersyon, o kaya, an kumbersyon kan ibang tawo. Gusto ninda “Instant conversion”, na arog baga kan mga ‘Instant coffee, instant baby, instant mami”, asin iba pa. Sinda an mg atawong arog kaidtong kagsadiri kan daga sa parabola na gusting magguno tolos nin bunga sab ago pa sanang itanom na kahoy. Huli ta mayong nakukuang bunga, kaya gusting paludon n asana an poon, asin dai na paghahalaton na maggurang an kahiy sa halawig na panahon tanganing magtagas an poon asin an mga sanga kan kahoy. Arog sarong mga apritado, mayo kita nin pasensya na maghalat na an tawo magtalubo asin maggurang muna sa pagtubod, kundi gusto nyato na kun dai naggigibo nin marhay, an gusto ta iyo na putulon na iyan sa satong pag-iriba. Kaya, an dapat iyo an pag-adal sa pagkapasensyoso kan paratanom na sinasabi digdi sa parabola.

An pagsolsol arog man kan kahoy na may semilyang igwa ni deperensya. Kaipuhan nin sarong kahoy na may deperensya, iyo an pagribay kaiyan nin sarong may marhay na ugali asin kalidad. Alagad, an tawo bakong arog kan kahoy na puwedeng paludon. An tawong may maraot na karma, puwedeng magbunga nin marhay sosog sa kapangyarihan kan pagsolsol, kan kumbersyon asin pagbabagong buhay. An kahoy na daing bunga puwedeng pakinabangan pa huli kan saiyang timber na gina gamit sa paggibo nin harong o mga muwebles. Alagad, an tawong may maraot na dangog asin karma puwede sanang gibuhon na pansungo sa kalayo nin impiyerno.

An pagsolsol puwede man na iarog duman sa tumatawo na dai naggigibo kan saiyang obligasyon, kundi nagkakaipo o naghahalat pa nin sarong taon tanganing gibuhon niya an paggudak asin pag-abuno kan saiyang sadiri. Parating masabi kita kun inaagda kita na magsolsol asin magbago kan satong buhay na, “Sa sarong bulan na’, o kaya, “Sa sarong taon na’, o “Nuodma na”, o “Pagreire ko na sa trabaho.”  An attitude na ini madara sato  sa ha;lawig na panahon na dai nagbubunga an satong kalag, na pag-oras na hanapan kita nin marhay na bunga, saka kita masabi “Mabago na ako” ta kawasang an patok nakaumang na sa sato sa pagpalod. An tawo igwa nin ugali na pagpara-postpone kan saiyang kumbersyon sagkod sa huring momento kan saiyang daganon na pagkabuhay, kun kasuarin madali na siyang magadan, asin an pagsolsol na saiyang linalaloman na gibuhon iyo an “pagpa-Jesus” saiya kan iba. Paano kun mayo kitang kaiba sa oras na kita maghingagdan na” mapa-Jesus” sa sato, paano na an gigibuhon ta? Kaya, dai kita mag-arog kan salang ugali kan tumatawong ini sa parabola na naghahagad nin saro pang oportunidad, saro pang pagkakataon, saro pang panahon para sa patgsolsol asin kumbersyon.

An pagsolsol nin sarong tawo puwedeng ikapareho asin ikaarog man duman sa daga na kulang sa gudak asin abuno. An dagang matagas, matunok, magapo asin pakdot dai nanggad tutuboan ni magayon na klaseng semilya nin tinanom (Hilnga an Parabola dapit sa Parasabwag sa Mt. 13:4-23). An puso nin tawo nakakaarog sa apat na klase nin daga na sinasabi ni Jesukristo sa parabolang ini kan “parasabwag”. An matagas na daga sa tinampo iyo an kabaing kan sarong pusong matagas, na maski gurano katatarami dai man minabakli. An magapong daga kapareho man kan puso nin tawo na pag-abot kan mga pagsubok asi mga kantsaw nin kapwa-tawo minabalik sa dati niyang ugali. An matunok na daga kapareho kan puso nin tawo na panu-pano nin mga kasibotan, kapurisawan asin mga krisis o problema sa buhay na ini na iyo an minapoot kan gabos niyang paghingoa na makapag-bagong buhay. Alagad, an matabang daga kabaing sa pusong mapakumbaba na pinataba nin mga kasakitan asin kaogmahan sa buhay (an kahulugan kan mananggatos na bunga, o sesenta o treynta, iyo na ini kumbensasyon kan kasakitan asin kaogmahan sa buhay).

An pagsolsol na ginigibo nin sarong mapakumbaba, simple asin sarong pusong tatao mag-omaw sa Dios iyo an pagsolsol na minabunga nin mananggatos, nin sesenta asin treyntang kaogmahan sa buhay.

Kaya, mahalaga an sabi kan kagsadiri kan daga na “Kanugon pa kan daga na pinagpapara-konsuma kan kahoy na ini na dai nagbubunga. Kaya, paluda na iyan ta tolong taon na akong nagpapara-balik-balik sa kahoy na ini, alagad mayo akong nakukuang bunga” (Lk. 13:7).

An tawo na mayong marhay na bungan itinatao sa saiyang pagkabuhay, dapat lang na paludon huli ta tinawan na siya nin dakul (tolong taon) na makapagsolsol asin magbago kan saiyang pagkabuhay, alagad an gabios na espuwersong ini nadadagos sa bale-wala. Alagad, huli sa pakimaherak kan mapasensyang tumatawo, saro pang taon, saro pang oportunidad, saro pang pagprobar, an gigibuhon tanganing tawan nin awad-awad na panahon an sarong tawo tanganing makapagsolsol.

An sarong taon, sarong oportunidad, sarong pagprobar na iyan mina-abot sa tawo sa panahon kan Kuwaresma. Kaya, nadangog nyato ngonian na Domingo an tataramon dapit sa pagsolsol,  sa kumbersyon, sa penitensya asin pakikiolian sa Dios. Tibaad, ultimong taon na ini sa saimong buhay nin huli ta an patok nin kagadanan naka-umang na, kaya hare na pagbutasi an Kuwaresma na dai makapag-solsol.

Camaligan's Early Known Natives

                                                 Camaligan’s Early Known Natives    

By:

Dominador N. Marcaida, Jr.

In my research at the Internet through www.familysearch.org last July 2012, which further enriched my earlier research through the microfiche records of the parish and municipality of Camaligan last August 2002 at the Mormons, there appears a certain Antonio de los Santos who was born in Camaligan in 1713. As per existing records, this person appears to be the first early recorded native of Camaligan, Camarines Sur.

            It must be recalled that the place to be known later as “Camaligan” (in the province of Camarines Sur) was said to have been first inhabited by a certain group of people known as the “cortadores”. These people were the woodcutters, later becoming lumberjacks, who cut trees at the surrounding mountains of Tancong Vaca in Libmanan and the Siruma peninsula and brought the cut logs by the Bicol River. They piled their cut logs (locally known as “tablon”) at a place along the river banks, which they stored under makeshift sheds, or “kamaligs”. When these kamaligs became very numerous because of the continuous cutting of trees from nearby mountains that was used for the construction of houses and other buildings at the town of Canaman and the city of Nueva Caceres, the place was then called “Camaligan” after the numerous kamaligs that were built and found there.

            In 1731 and 1735, the same source from the Internet mentioned a certain Mr. and Mrs. Jacoba as being born in Camaligan. They are the second and third persons to be identified per record as Camaligan’s early known natives.

            In 1736, there was born in Tarusanan, Camaligan, a certain Manuel Salvador who was married to a certain Mariana Sacramento in 1767 at Tarusanan, Camaligan. These couple is the fourth and fifth early recorded natives of Camaligan.

            In 1748, Diego Laurencio Sacramento was recorded to have been born in Camaligan. He was also said to have been married in Camaligan in 1773. He is the sixth early recorded native of Camaligan.

            In 1751, Manuel Salvador was said to be born in Camaligan and was married in 1776 in Camaligan to a certain Petrona de Jesus, who was also born in 1755 in Camaligan.  These couple is the seventh and eight early known natives of Camaligan.

In 1752, Antonio de los Santos was born to Maria Candelaria in Camaligan. He was married in 1777 to a certain unknown woman. He is the ninth early recorded native of Camaligan.

                In 1752, Juan Francisco was born in Camaligan and married Maria de los Reyes in 1777 in Camaligan. These couple is the tenth and eleventh early recorded natives of Camaligan.

            In 1753, there was recorded a certain Juan Candelaria, whose mother was stated to be Lorensa Sta. Ana, to have been born in Camaligan. He is the 11^th early recorded settler of Camaligan.

            In 1754, Josef Salvador was recorded as being born in Camaligan and was married in Camaligan in 1779 to a certain Catalina Hade (born in Camaligan in 1758). The couple is the 12^th and 13^th early recoded natives of Camligan.

            In 1755, Jualiana Sacramento was recorded as to have been born in Camaligan.

In 1757, Josefa Jacoba was born in Camaligan and was married in Camaligan in 1773 to a certain Ygnacio de los Santos. These couple is the 14^th and 15^th early recorded natives of Camligan.

            In 1768, Manuel Andres Sacramento was born in Tarusanan, Camaligan, to the spouses Manuel Salvador and Mariana Sacramento. He is the 16^th early recorded settler of Camaligan.

            In July 20, 1772, Lucas Maria Abias was born to Antonio Abias and Maria de los Angeles in Camaligan. They are the 17^th, 18^th and 19^th early known natives of Camaligan.

            In 1773, there was recorded Mariano del Sacramento to have been born in Camaligan. He is the 20^th early known native of Camaligan. 

            In 1783, Francisco Antonio Salvador was born to Mauel Salvador and Petrona de Jesus in Camaligan. He was married in November 5, 1808 in Naga, Camarines Sur to Maria Justa Fernandez who was also born in Camaligan in 1787. These couple is the 21^st and 22^nd early recorded natives of Camaligan.

            In 1784, there was recorded to have been born in Camaligan a certain Clara Sacramento, who was married to a certain Francisco Gonzales in June 16, 1805 at Nueva Caceres Church. These couple are said the 23^rd and 24^th early recorded natives of Camaligan.

                In 1786, Manuel Sacramento was born and was married to Maria Antonio in Camaligan in October 29, 1811. These couple is the 25^th and 26^th early recorded natives of Camaligan.

            In 1788, there was born in Camaligan a certain Pedro de San Jose, whose parents were Francisco de San Jose and Francisca de la Presentacion. He is the 27^th early recorded natives of Camaligan.

            In 1795, Juan del Sacramento was recorded to be born in Camaligan. He is the 28^th early recorded native of Camaligan.

            In 1797, Pablo de los Santos was born in Camaligan and was married in 1822 in Camaligan to a certain Fermina Candelaria. These couple is the 29^th and 30^th early recorded natives of Camaligan.

            In 1798, was Antonio was recorded to have been born in Camaligan. He is the 31^st early recorded native of Camaligan.

            And lastly, in 1798, Domingo Collantes was said to have been born in Camaligan. He is the 32^nd early known native of Camaligan.

            These thirty-two people, recorded to have been born between 1713 up to 1798, are the early known, or recorded, natives of Camaligan.

Hereunder is the Camaligan Ancestry Record containing the list of early natives of Camaligan, Camarines Sur from the year 1700 up to early part of 1900 which we have researched in the year 2012  from  the website www.familysearch.org:

Below is also the Camaligan Property Tax Register of landowners alphabetically arranged from Letter P up to Z from the year 1945 up to the year 1972: